Wat is prostatitis?
Prostatitis is een ontsteking van de prostaat van de man. Prostatitis is een relatief veelvoorkomende aandoening die gepaard gaat met pijn bij het legen van de blaas en bij de ejaculatie. Er is een acute en een chronische prostatitis; de behandeling en prognose zijn afhankelijk van de vorm en de oorzaak van de aandoening.
De prostaat wordt ook wel voorstanderklier genoemd en bevindt zich direct onder de blaas en is in normale toestand ongeveer zo groot als een walnoot. De prostaat omsluit het eerste deel van de urinebuis en reikt tot aan de bekkenbodem, die uit spieren bestaat. De juiste werking van de prostaat is van cruciaal belang voor de mannelijke vruchtbaarheid. Stoornissen van de prostaat, zoals ontstekingen of vergrotingen, kunnen zowel het plassen als de ejaculatie beïnvloeden en tot aanzienlijke gezondheidsproblemen leiden.
De belangrijkste taak van de prostaat is het produceren van een afscheiding die ongeveer een derde van het ejaculaat uitmaakt. Deze afscheiding bevat naast het prostaat-specifiek antigeen (PSA) ook spermin. Het PSA, een enzym, zorgt ervoor dat het ejaculaat na de ejaculatie vloeibaar wordt. Een verhoogde PSA-waarde kan ook wijzen op aandoeningen zoals prostatitis, goedaardige prostaatvergroting (BPH) of prostaatkanker.
Welke soorten prostatitis worden onderscheiden?
Prostatitis, de ontsteking van de prostaat, wordt onderverdeeld in vier hoofdtypen. Het onderscheid tussen de verschillende soorten prostatitis wordt gemaakt op basis van symptomen, de resultaten van urine-, bloed- en andere laboratoriumonderzoeken, evenals het individuele ziekteverloop. De volgende vier hoofdtypen worden onderscheiden:
- Acute bacteriële prostatitis
- Chronische bacteriële prostatitis
- Chronische prostatitis of ook chronisch bekkenpijnsyndroom (CP/CPPS)
- Asymptomatische prostatitis.
De acute bacteriële vorm wordt vaak gekenmerkt door plotselinge symptomen zoals koorts en pijn, terwijl de chronische bacteriële prostatitis langzamer verloopt, maar terugkerende infecties en klachten met zich meebrengt.
Chronische prostatitis, ook wel chronisch bekkenpijnsyndroom (CP/CPPS) genoemd, is de meest voorkomende vorm en treedt op zonder duidelijke bacteriële oorzaak. Daarom wordt deze vaak ook abacteriële of niet-bacteriële prostatitis genoemd. Asymptomatische prostatitis vertoont daarentegen helemaal geen symptomen en wordt meestal toevallig ontdekt tijdens andere onderzoeken. Daarom geven we een gedetailleerd overzicht:
Acute bacteriële prostatitis
De acute prostatitis, ook bekend als acute bacteriële prostatitis, wordt veroorzaakt door bacteriën. De acute bacteriële prostatitis kan een zeer ernstige aandoening zijn en vereist meestal een hoge dosering antibiotica. De bacteriën kunnen via het bloed naar de prostaat komen of zich verspreiden vanuit een reeds bestaande bacteriële infectie van de blaas of urinebuis. Een acute prostatitis is een ernstige algemene ziekte die gepaard gaat met hevige pijn bij het plassen, maar ook koorts en koude rillingen. Slechts ongeveer tien procent van alle prostaatontstekingen is bacterieel van aard. In sommige gevallen kan uit een acute bacteriële ontsteking ook een chronische bacteriële prostatitis ontstaan.
Chronische bacteriële prostatitis
Net zoals bij de acute vorm wordt ook deze chronische ontsteking van de prostaat veroorzaakt door bacteriën. Het is een zeer zeldzame aandoening en wordt vaak verward met de chronische niet-bacteriële prostatitis, die absoluut gezien verreweg het meest voorkomt. Van een chronische bacteriële prostatitis is sprake wanneer een infectie is aangetoond en de symptomen van de aandoening gedurende minstens 3 maanden aanwezig zijn. In het verloop van de chronische bacteriële prostatitis kunnen bacteriën worden aangetroffen in de urine, in het prostaatexsudaat of in het ejaculaat. De chronische bacteriële prostatitis vereist daarom een behandeling met antibiotica gedurende meerdere weken. De chronische bacteriële prostatitis verloopt qua symptomen meestal minder intens dan de acute vorm van de aandoening. Hoewel ook de chronische prostaatontsteking pijn veroorzaakt bij het plassen en mogelijk een drukkend gevoel in het perineum, zijn de klachten meestal minder uitgesproken dan bij de acute vorm van de bacteriële prostatitis. In vergelijking met de acute vorm zijn de ziekteverschijnselen dus meestal milder en vooral vager. Pijn of onaangename gevoelens worden vaak gevoeld in het gebied van de prostaat, het perineum, de balzak en de testikels. Minder vaak treden pijnklachten op aan de penis, de blaas of de onderrug en slechts af en toe op andere plaatsen (bijv. liesgebied, anorectum). Klachten van de lagere urinewegen bestaan meestal uit pollakisurie, frequent urineren, dysurie, moeilijk plassen (dysurie) en algurie, een verzwakte urinestraal en pijn bij het plassen. Daarnaast manifesteren zich veranderingen in de seksuele functie, zoals een verkleuring van het sperma of ook erectiestoornissen.
Abacteriële prostatitis (Chronisch bekkenpijnsyndroom)
In de meeste gevallen van prostaatontsteking kunnen geen bacteriën in urine, prostaatsecretie of ejaculaat als oorzaak van de ziekte worden aangetoond. Daardoor blijft de oorzaak van de prostatitis vaak onduidelijk. Kenmerkend voor niet-bacteriële prostatitis zijn pijnklachten in het gebied van het bekken en/of de geslachtsdelen zonder duidelijke oorzaak. De klachten lijken wel op die van chronische bacteriële prostatitis, maar er kunnen geen bacteriën worden aangetoond.
Chronische prostatitis wordt gedefinieerd als aanhoudende of terugkerende pijn in het gebied van de prostaat, het bekken en de geslachtsdelen gedurende minstens 3 maanden binnen het afgelopen halfjaar. Onder chronische prostatitis wordt dus verstaan aanhoudende of terugkerende pijn die wordt gevoeld in het gebied van het bekken en perineum, tussen balzak en anus of ook de geslachtsdelen. Medici noemen dit ook wel chronisch bekkenpijnsyndroom of abacteriële chronische prostatitis. Vaak worden echter witte bloedcellen (leukocyten) in de prostaat gevonden, wat wijst op een ontsteking en dan ook wordt aangeduid als inflammatoir chronisch bekkenpijnsyndroom.
Daarentegen is er een andere vorm van de aandoening waarbij noch bacteriën noch leukocyten aantoonbaar zijn, die bekend staat als niet-inflammatoir chronisch bekkenpijnsyndroom. Over het geheel genomen is het chronische bekkenpijnsyndroom (abacteriële prostatitis) de veruit meest voorkomende vorm van prostatitis.
De lijst met mogelijke andere symptomen van het chronische bekkenpijnsyndroom is lang. Daartoe behoren spanning of druk in het perineum of rond de anus, maar ook een zeurend gevoel in de lies met uitstraling naar de testikels. Algemeen drukgevoel, koude of branderig gevoel achter het schaambeen, maar ook spanning in het heiligbeengebied evenals stoelgangsproblemen, aandrang tot ontlasting, aandrang tot plassen, moeilijk plassen, branderig gevoel aan het einde van de urinebuis, evenals het druppelen van urine na het plassen, gevoel van resturine. Ook verminderd libido, erectiestoornissen, een voortijdige zaadlozing (Ejaculatio praecox) en pijn bij geslachtsgemeenschap kunnen optreden. Door de chronische aard van de klachten zijn er bij de getroffenen vaak ook psychische symptomen zoals angst en depressies aanwezig. Deze zorgen beïnvloeden ook de genoemde klachten en kunnen de levenskwaliteit van de getroffenen in bijzondere mate beperken.
Aangezien bij het ontstaan van chronische prostatitis verschillende factoren een rol spelen, zijn ook de behandelmogelijkheden divers. De therapie van het chronische bekkenpijnsyndroom bestaat meestal uit een combinatie van verschillende methoden, die worden samengesteld op basis van de individuele situatie en de medische geschiedenis van de patiënt.
Asymptomatische prostatitis
In zeldzame gevallen komt asymptomatische prostatitis voor. Bij deze vorm van prostaatontsteking zijn er wel aanwijzingen voor een ontsteking, maar treden er geen pijn of andere symptomen op. Asymptomatische prostatitis wordt meestal toevallig ontdekt, bijvoorbeeld tijdens een onvruchtbaarheidsonderzoek.
Wat wordt verstaan onder het prostatitis-syndroom?
Het prostatitis-syndroom verwijst naar een groep symptomen en aandoeningen die de prostaat betreffen en meestal gepaard gaan met pijn in het bekkengebied. Onder het prostatitis-syndroom worden verschillende klachten in het bekkengebied van de man samengevat, die soms een onbekende oorzaak hebben. Hieronder vallen verschillende ziektebeelden zoals de acute bacteriële prostatitis, de chronische bacteriële prostatitis, maar ook de abacteriële chronische prostatitis, ook wel het inflammatoire en niet-inflammatoire chronische bekkenpijnsyndroom genoemd, evenals de asymptomatische prostatitis. Deze laatstgenoemde vorm van ontsteking uit zich zonder symptomen.
Is prostatitis gevaarlijk?
Prostatitis is meestal niet levensbedreigend, maar kan aanzienlijke gezondheidsklachten en complicaties veroorzaken als het onbehandeld blijft. De acute bacteriële prostatitis kan echter ernstige problemen met zich meebrengen, omdat de infectie in zeldzame gevallen kan leiden tot een abces in de prostaat of tot een bloedvergiftiging (sepsis), wat onmiddellijke medische behandeling vereist.
Bij chronische prostatitis zijn de klachten meestal minder ernstig, maar kunnen ze op de lange termijn de levenskwaliteit van de getroffenen sterk beïnvloeden. Chronische pijn in het bekkengebied, seksuele disfunctie en frequente urineweginfecties zijn mogelijke gevolgen. Hoewel de aandoening zelden levensbedreigend is, kan ze leiden tot emotionele stress en psychische problemen, omdat de symptomen vaak moeilijk te behandelen en langdurig zijn.
Hoe vaak komt prostatitis voor?
Prostatitis is een relatief veelvoorkomend urologisch probleem dat mannen van alle leeftijden kan treffen, waarbij de frequentie toeneemt met de leeftijd. Geschat wordt dat ongeveer 10-15% van de mannen gedurende hun leven aan een vorm van prostatitis lijdt. Studies tonen aan dat de meeste ziektegevallen voorkomen bij mannen tussen de 40 en 50 jaar, in de fase van overgangsjaren bij mannen, de AndropauzeDe chronische prostatitis, oftewel het chronische bekkenpijnsyndroom (CPPS), is veruit de meest voorkomende vorm en treft naar schatting 90-95% van de patiënten met prostatitis.
Acute bacteriële prostatitis is weliswaar zeldzamer, maar vormt een aanzienlijk deel van de urologische spoedgevallen. Prostatitis kan een grote impact hebben op de kwaliteit van leven van de patiënten, omdat het vaak gepaard gaat met chronische pijn en functionele beperkingen van de urine- en geslachtsorganen. De chronische vorm van prostatitis, met name het chronische bekkenpijnsyndroom (CPPS), komt in ieder geval veel vaker voor dan de acute bacteriële prostatitis. Men vermoedt dat ongeveer 90-95% van de prostatitisgevallen niet-bacterieel van aard is.
Wat zijn de oorzaken van prostatitis?
Prostatitis kan verschillende oorzaken hebben, die ofwel bacterieel of niet-bacterieel van aard zijn. De exacte oorzaak van prostatitis is vaak moeilijk vast te stellen, vooral bij de niet-bacteriële vorm, wat de behandeling complex maakt. Een uroloog stelt de diagnose door een combinatie van anamnese, lichamelijk onderzoek, urine- en bloedonderzoek en eventueel beeldvormende technieken. Hier volgt een overzicht van de meest voorkomende oorzaken.
Bacteriële prostatitis
Bacteriële prostatitis ontstaat door een infectie die vaak wordt veroorzaakt door bacteriën zoals Escherichia coli, Klebsiella of Proteus. Deze bacteriën komen meestal vanuit de urinewegen of de blaas in de prostaat en leiden tot acute of chronische ontstekingen. Seksueel overdraagbare bacteriën zoals Chlamydia trachomatis, Neisseria gonorrhoeae (gonorroe) en Trichomonas vaginalis kunnen prostatitis veroorzaken, vooral bij seksueel actieve mannen.
Niet-bacteriële prostatitis
Niet-bacteriële prostatitis (chronisch bekkenpijnsyndroom) heeft geen aantoonbare bacteriële oorzaak. De redenen kunnen onder andere liggen in neuromusculaire problemen, een dysregulatie van het immuunsysteem of ook urine-terugvloei, dat wil zeggen terugstroming van urine in de prostaatkanaaltjes, wat een ontsteking kan veroorzaken. Ook psychosomatische factoren zoals stress en psychische belasting kunnen chronische pijn en ontstekingen verergeren of zelfs veroorzaken.
Prostatitis door trauma of druk
Trauma en mechanische druk, bijvoorbeeld door activiteiten zoals lang fietsen of zitten, kunnen ook een ontsteking van de prostaat veroorzaken. Deze mechanische belasting leidt tot irritatie van de prostaat en het omliggende weefsel.
Prostatitis door andere ziekteverwekkers
Infecties door andere ziekteverwekkers, zoals schimmels, virussen of parasieten, zijn zeldzame oorzaken van prostatitis, maar treffen vooral immuungecompromitteerde personen. Vooral virussen zoals het herpes-simplex-virus kunnen in deze gevallen een rol spelen.
Welke risicofactoren zijn er voor het ontstaan van prostatitis?
Er zijn verschillende risicofactoren die het ontstaan van prostatitis kunnen bevorderen. Deze factoren verhogen ofwel de kans op een infectie of dragen direct bij aan irritatie van de prostaat.
Een urineweginfectie is een belangrijke risicofactor, omdat bacteriën uit de urinewegen gemakkelijk in de prostaat kunnen komen en daar een ontsteking kunnen veroorzaken. Mannen die terugkerende urineweginfecties hebben, zijn bijzonder vatbaar voor bacteriële prostatitis.
Ook onderliggende aandoeningen zoals diabetes mellitus kunnen het ontstaan van een prostaatontsteking bevorderen. De verhoogde bloedsuikerspiegel bij diabetespatiënten gaat vaak gepaard met een verhoogde suikerconcentratie in de urine. De overvloed aan suiker in de urine biedt bacteriën daardoor goede groeicondities, waardoor urineweginfecties gemakkelijker ontstaan. Daarnaast is het immuunsysteem bij diabetes mellitus over het algemeen verzwakt.
Een andere risicofactor voor prostatitis is een blaaskatheter. Het inbrengen van de blaaskatheter via de urinebuis in de blaas kan mogelijk kleine scheurtjes in de urinebuis en verwondingen aan de prostaat veroorzaken. Bovendien is het mogelijk dat bacteriën zich op de blaaskatheter vestigen en onder bepaalde omstandigheden langs de urinebuis naar de blaas migreren, wat vervolgens ook kan leiden tot een prostaatontsteking.
Seksueel overdraagbare infecties, zoals chlamydia of gonorroe, verhogen ook het risico op prostatitis, vooral bij jongere, seksueel actieve mannen. Onbeschermde seks kan de overdracht van deze ziekteverwekkers bevorderen, wat kan leiden tot ontstekingen in de prostaat.
Bepaalde activiteiten die druk op de prostaat uitoefenen, zoals lang zitten of lang fietsen, kunnen irritatie van het weefsel veroorzaken en daarmee ook het risico op prostatitis verhogen. Dergelijke mechanische belasting belemmert de bloedstroom naar de prostaat en kan ontstekingen in het perineum of rond de anus bevorderen.
Een verzwakt immuunsysteem, bijvoorbeeld door ziekten zoals hiv of het gebruik van immuunsuppressieve medicijnen, maakt het lichaam vatbaarder voor infecties. Dit kan ook de prostaat treffen. Mannen met een verzwakt immuunsysteem hebben vaker de neiging een niet-bacteriële of atypische bacteriële prostatitis te ontwikkelen.
Ook leeftijd speelt een rol als een andere risicofactor. Oudere mannen zijn vatbaarder voor chronische prostatitis en prostaatvergrotingen, die een ontsteking kunnen bevorderen. Met het toenemen van de leeftijd neemt de kans op problemen met de prostaat toe, inclusief ontsteking van de prostaat. Prostatitis komt vaker voor bij mannen tussen de 40 en 50 jaar, omdat verschillende fysiologische en leefstijlfactoren in deze levensfase een rol spelen. Vooral de hormonale veranderingen in de Andropauze, in de De overgang bij mannenDe testosteronspiegel bij mannen daalt geleidelijk met het ouder worden. Dit kan veranderingen in de prostaatklier veroorzaken en daarmee het risico op prostaatontstekingen verhogen. Een goedaardige prostaatvergroting komt veel voor in deze leeftijdsgroep. Een vergrote prostaat kan ook de urinestroom belemmeren, wat leidt tot een terugstroom van urine en een verhoogde kans op infecties.
Een vernauwing van de urinebuis of andere structurele afwijkingen in de urinewegen verhogen het risico, omdat afwijkingen de urinestroom belemmeren en zo bacteriën de kans geven zich in de prostaat te vestigen. Dergelijke stoornissen kunnen de afvoer van urine belemmeren en ontstekingen in dit gebied bevorderen.
Welke symptomen zijn er bij een prostaatontsteking?
Een prostaatontsteking veroorzaakt verschillende symptomen. Terwijl de klachten bij een acute prostatitis vaak zeer intens zijn en gepaard gaan met een sterk ziektegevoel, zijn ze bij een chronische prostatitis meestal iets milder. Niet bij elke getroffen man hoeven noodzakelijkerwijs alle genoemde klachten op te treden, de sterkte en uitingsvorm van de symptomen van een prostatitis varieert van man tot man. Een prostatitis gaat vooral gepaard met sterke pijn in het perineum en het anale gebied. Daarnaast treden bij de prostaatontsteking symptomen op zoals frequente aandrang, pijn bij het plassen (mictie) en ook pijn tijdens de ejaculatie.
Bij alle vormen van prostatitis die symptomen veroorzaken, worden veel van de symptomen veroorzaakt door krampen van de spieren in de blaas en de buik, vooral in het gebied van het scrotum en de anus. Het gebied tussen de anus en de uitwendige geslachtsorganen wordt ook het perineum genoemd. Er treden dus vaak pijn op in het perineum, de onderrug en de penis of ook de testikels. In veel gevallen komt er frequente, sterke aandrang bij. Soms is het plassen ook pijnlijk of veroorzaakt het branderigheid. Ook een erectie of ejaculatie kan bemoeilijkt zijn of zelfs met pijn gepaard gaan. Door de spierkramp in de bekkenbodem kan er ook verstopping ontstaan, wat pijn bij de stoelgang veroorzaakt.
Symptomen bij acute prostatitis
Acute prostatitis wordt beschouwd als een acuut ziektebeeld waarbij de getroffenen last hebben van koorts en rillingen. De ontsteking van de prostaat, die de urinebuis omgeeft, leidt bovendien tot typische klachten bij het plassen. Zo kan er bij het plassen een brandende pijn optreden, de algurie, of is de urinestraal door de zwelling van de prostaat duidelijk verzwakt. Men spreekt dan van dysurie. Pollakisurie verwijst naar frequent plassen in kleine hoeveelheden, omdat de getroffenen door de zwelling van de prostaat slechts kleine hoeveelheden urine uitscheiden, hebben ze een constante aandrang en moeten ze vaak naar het toilet. Andere symptomen van prostatitis zijn pijn in het gebied van de blaas, in het perineum en de rug. Pijn treedt ook vaak op tijdens of na de ejaculatie. Ook bloed in de urine of pijn bij de stoelgang zijn mogelijke symptomen. Bij een acute bacteriële prostatitis zijn de symptomen van de prostaatontsteking meestal sterker uitgesproken. Sommige symptomen komen hier bijzonder vaak voor, zoals koorts en rillingen, moeite met plassen maar ook bloed in de urine.
Symptomen bij chronische prostatitis en chronisch bekkenpijnsyndroom
Een prostatitis met een chronisch verloop veroorzaakt over het algemeen minder uitgesproken klachten dan een acute prostaatontsteking. Koorts en koude rillingen komen hier meestal niet voor. Typisch voor een chronische prostaatontsteking zijn symptomen zoals een drukkend gevoel in het perineum of de onderbuik, een bruine verkleuring van het ejaculaat door bloed in het sperma of bloed in de urine. Ook libido- en potentieproblemen zijn bij de chronische vorm veelvoorkomende symptomen, vaak veroorzaakt door pijn tijdens of na de ejaculatie. De symptomen van chronische bacteriële en chronische abacteriële prostatitis (chronisch bekkenpijnsyndroom) verschillen niet.
Welke complicaties kunnen optreden bij een prostaatontsteking?
Bij prostatitis kunnen er in sommige gevallen naast de acute symptomen complicaties optreden die het ziekteverloop bemoeilijken en de genezingsduur verlengen. Een bacteriële prostatitis kan ook leiden tot een ophoping van pus, een abces in de prostaat. Dit is de meest voorkomende complicatie en een prostaatabces ontstaat vooral door een onbehandelde acute bacteriële prostatitis. Het prostaatabces is een etterige afkapseling van de ontsteking, die meestal door een operatie en een incisie geopend en geleegd moet worden. Een andere complicatie van de prostaatontsteking is de verspreiding naar de bijbal of testikels (epididymitis, orchitis). Er zijn ook aanwijzingen uit enkele studies dat chronische prostatitis in verband kan staan met het ontstaan van prostaatkanker.
Hoe wordt prostatitis vastgesteld?
De diagnose van prostatitis is meestal gebaseerd op de anamnese van de symptomen en klachten van de patiënt, een lichamelijk onderzoek en ook de resultaten van urineanalyse en urinekweek of een bloedonderzoek.
De arts zal een grondige anamnese afnemen en vragen naar de genoemde symptomen. In het kader van een digitale rectale onderzoek wordt de prostaat onderzocht op pijn, vergroting of verhardingen. Bij het digitale rectale onderzoek kan de prostaat, vooral bij mannen met een acute bacteriële prostatitis, al gezwollen aanvoelen en ook gevoelig zijn bij aanraking. De prostaat is goed toegankelijk voor palpatie, een manueel onderzoek via het rectum. Het prostaatonderzoek wordt DRU (digitale rectale onderzoek) genoemd. Naast het onderzoeken van de prostaat kunnen met de DRU ook veranderingen en afwijkingen in het rectum worden gevoeld. Lees hier meer over het bezoek aan de arts bij prostatitis.
Er worden urineproeven en in sommige gevallen vloeistoffen die via de prostaatmassage tijdens het onderzoek uit de penis worden uitgescheiden, afgenomen voor analyse en het aanleggen van kweek. Als het urineonderzoek witte bloedcellen toont, wijst dit op een ontsteking, bij bacteriën op een infectie. Met urinekweken kunnen bacteriële infecties in de urinewegen worden aangetoond. Wordt in de kweek van de prostaatvloeistof een infectie gevonden, dan is de prostaat duidelijk de oorzaak van de infectie. Als prostatitis niet door een bacteriële infectie wordt veroorzaakt, toont de urinekweek geen infectie. Met een bloedtest kunnen infecties of ontstekingen worden vastgesteld door een verhoogd C-reactief proteïnegehalte (CRP) of een verhoogd aantal witte bloedcellen. Bij verdenking op chronische prostatitis kunnen PSA-waarden (prostaat-specifiek antigeen) verhoogd zijn.
Ook beeldvormende technieken zoals echografie of MRI kunnen worden ingezet om de prostaat te controleren op abcessen of in het algemeen op structurele afwijkingen, vooral als de symptomen ernstig zijn. Een echografisch onderzoek moet altijd worden uitgevoerd om een etterige afbraak in de prostaat, het prostaatabces, uit te sluiten. Ook een urinestroommeting meet de urinestroom en kan een beperkte blaaslediging aantonen, wat kan wijzen op een vernauwing of ontsteking van de prostaat.
Hoe kan prostatitis vroegtijdig worden herkend?
Een vroege detectie van prostatitis is mogelijk als men let op typische symptomen zoals pijn in het bekkengebied, frequent urineren, branderig gevoel bij het plassen en seksuele klachten. Algemene tekenen van een infectie, zoals koorts en vermoeidheid, komen vaak voor bij acute bacteriële prostatitis. Voor de diagnose voert de uroloog een grondige anamnese en digitale rectale onderzoek via de endeldarm uit om de prostaat te controleren op zwellingen of pijn. Urine- en bloedonderzoeken helpen aanwijzingen te geven over infecties of ontstekingen, terwijl analyses van prostaatsecreties nuttig zijn bij de diagnose van bacteriële vormen. In bepaalde gevallen worden ook beeldvormende technieken zoals echografie gebruikt om structurele afwijkingen uit te sluiten. Bij verdenking op prostatitis moet vroegtijdig een uroloog worden geraadpleegd om een nauwkeurige diagnose en passende behandeling mogelijk te maken. Vroege detectie van prostatitis is cruciaal om complicaties te voorkomen en de best mogelijke, gerichte behandeling te starten. De symptomen kunnen echter variëren afhankelijk van het type prostatitis, en de aandoening wordt vaak pas vastgesteld door een combinatie van symptomen, klinisch onderzoek en laboratoriumuitslagen. Lees hier meer over het bezoek aan de arts bij prostatitis.
Welke rol speelt de PSA-waarde bij prostatitis?
De PSA-waarde (prostaatspecifiek antigeen) speelt een belangrijke, maar niet altijd eenduidige rol bij de diagnose en monitoring van prostatitis. De PSA-waarde en de concentratie ervan in het bloed kunnen wijzen op verschillende aandoeningen van de prostaat, waaronder een ontsteking van de prostaatklier, de zogenaamde prostatitis. Bij prostatitis kan de PSA-waarde verhoogd zijn omdat de ontsteking de prostaatcellen beschadigt en er meer PSA in het bloed vrijkomt. Deze stijging is echter niet specifiek voor prostatitis en kan ook veroorzaakt worden door andere prostaatziekten zoals een goedaardige prostaatvergroting of prostaatkanker.
Schommelingen in PSA-waarden worden vooral gezien bij acute of chronische prostatitis, waarbij deze na het afnemen van de ontsteking vaak weer dalen. Om deze reden kan de PSA-waarde een nuttige parameter zijn om het ziekteverloop te volgen. Omdat een verhoogde PSA-waarde echter veel oorzaken kan hebben, is deze niet voldoende om prostatitis met zekerheid te diagnosticeren of uit te sluiten. Voor een nauwkeurige beoordeling zijn aanvullende onderzoeken nodig, zoals een digitale rectale onderzoek, echografie of in sommige gevallen een prostaatbiopsie.
Wanneer moet je met prostatitis naar een arts?
Zodra symptomen zoals pijn in het bekken- of genitalengebied, problemen met plassen of koorts optreden, moet zo snel mogelijk een arts worden geraadpleegd. Een vroege diagnose voorkomt dat de aandoening chronisch wordt of dat er ernstigere complicaties ontstaan, zoals een prostaatabces of een nierinfectie.
Voor de diagnose zal de arts een anamnese afnemen en een digitale rectale onderzoek uitvoeren om de prostaat te controleren op pijn, verhardingen of vergrotingen. Urinetests kunnen wijzen op infecties of ontstekingen. De urine wordt onderzocht op bacteriën, witte bloedcellen en andere tekenen van een infectie of ontsteking. In sommige gevallen worden ook bloedtesten of beeldvormende technieken zoals echografie gebruikt om mogelijke abcessen uit te sluiten. Een vroege diagnose van prostatitis is cruciaal om complicaties te voorkomen en een gerichte behandeling op basis van de oorzaak te starten. Lees hier meer over het bezoek aan de arts bij prostatitis.
Naar welke arts moet ik gaan als ik symptomen van prostatitis heb?
Bij vermoeden van prostatitis moet u in eerste instantie een uroloog of uroloog-specialist raadplegen. De urologie is gespecialiseerd in aandoeningen van het mannelijke voortplantingssysteem en de urinewegen. De behandelende arts zal een uitgebreide anamnese afnemen en kan door middel van verdere rectale onderzoeken en passende bloed- en urinetests een nauwkeurige diagnose stellen. Bovendien kan de uroloog, afhankelijk van de oorzaak en de ernst van de aandoening, een geschikte behandeling starten, hetzij door medicamenteuze therapie, fysieke maatregelen of indien nodig een operatieve ingreep. Indien nodig kan de uroloog ook andere specialisten inschakelen om een uitgebreide zorg te garanderen, vooral als prostatitis ook gepaard gaat met andere gezondheidsproblemen of complicaties. Lees hier meer over het bezoek aan de arts bij prostatitis.
Hoe verloopt de behandeling van prostatitis?
Bij prostatitis zijn de behandeling en ook de duur van de behandeling afhankelijk van de oorzaak. De behandeling van prostatitis bij een bacteriële infectie gebeurt met antibiotica. In milde gevallen is het toedienen van antibiotica gedurende ongeveer tien dagen voldoende. Bij chronische prostatitis moet de medicatie over een langere periode worden ingenomen, die ook vier tot zes maanden kan duren.
Als er geen infectie is, richt de behandeling zich op het verlichten van de symptomen. Hierbij worden bepaalde medicijnen, huismiddeltjes zoals zitbaden, of ook bekkenbodemtherapie of prostaatmassages ingezet. Is de oorzaak van de prostatitis bacterieel, dan wordt deze met antibiotica gedurende meerdere weken behandeld. Lees hier ook meer over de algemene behandeling van prostatitis.
Behandeling bij abacteriële prostatitis
Als er bij de diagnose geen aanwijzing voor een bacteriële infectie wordt gevonden, wordt prostatitis gewoonlijk als moeilijk te genezen beschouwd. Bij dit type prostatitis verlichten de meeste behandelmogelijkheden alleen de symptomen; een volledige genezing is vaak niet mogelijk. Vooral de niet-bacteriële prostaatontsteking (prostatitis) komt voor in de levensfase van de overgangsjaren bij mannen veelvoorkomend. Niet-bacteriële prostatitis leidt tot pijn, seksuele problemen en ook tot klachten bij het plassen. Een pilotstudie toonde aan dat CANNEFF® SUP Zetpillen symptomen van niet-bacteriële prostatitis konden verlichten. De zetpillen werken ontstekingsremmend en kunnen pijn verminderen. Omdat niet-bacteriële prostatitis moeilijk te behandelen is, vormen CANNEFF® SUP Zetpillen een innovatieve therapieoptie, die de getroffen mannen een verbeterde levenskwaliteit kan bieden. Lees hier meer over de behandeling van niet-bacteriële prostatitis met zetpillen.
Op het gebied van medicamenteuze behandeling kunnen ook laxeermiddelen de door verstopping veroorzaakte pijn bij het ontlasten verlichten. Met pijnstillers en ontstekingsremmende medicijnen kunnen pijn en zwellingen, ongeacht de oorzaak, worden bestreden. Alfablokkers worden zeer vaak gebruikt bij prostaatklachten. Ze vergemakkelijken het legen van de blaas door de spieren van de prostaat en blaas te ontspannen. Hieronder vallen Doxazosine, Terazosine, Tamsulosine, Alfuzosine en Silodosine, die symptomen kunnen verlichten.
Als er met alleen medicamenteuze benaderingen geen verbetering wordt bereikt, wordt de behandeling vaak aangevuld met fysische maatregelen. Tot deze aanvullende niet-medicamenteuze behandelingen behoren medische prostaatmassages, die handmatig via het rectum worden uitgevoerd, of huismiddeltjes zoals warme zitbaden om de doorbloeding te bevorderen. Ook ontspanningstechnieken ter verlichting van krampen en pijn in de bekkenbodemspieren zijn andere mogelijkheden. Bekkenbodemgymnastiek wordt eveneens beschouwd als een effectieve methode om de doorbloeding van het gebied te stimuleren. Daarnaast kan met een microgolf-warmtetherapie het weefsel worden gestimuleerd tot een verhoogde doorbloeding, waardoor de pijn bij prostatitis kan verminderen. Bepaalde behandelingen ter verlichting van de symptomen kunnen ook worden toegepast bij chronische bacteriële prostatitis; overleg hiervoor altijd met uw behandelend arts.
Als de symptomen ondanks behandeling ernstig zijn, kan als laatste redmiddel een gedeeltelijke of volledige operatieve verwijdering van de prostaat worden overwogen.
Behandeling van bacteriële prostatitis
Voor de behandeling van een acute bacteriële prostatitis worden gedurende minimaal 30 dagen antibiotica gegeven die in het prostaatweefsel kunnen doordringen. Tot deze antibiotica behoren bijvoorbeeld ciprofloxacine of trimethoprim/sulfamethoxazol. Bij een kortere behandelingsduur met antibiotica geneest de infectie mogelijk niet volledig en kan deze zich ontwikkelen tot chronische prostatitis. De meeste patiënten kunnen thuis behandeld worden en de antibiotica oraal innemen. In sommige gevallen is een opname in het ziekenhuis met intraveneuze toediening van antibiotica nodig. Een chronische bacteriële prostatitis is moeilijk te genezen. Deze wordt gedurende minimaal zes weken behandeld met een antibioticum dat in het prostaatweefsel kan doordringen. Als er door de bacteriële infectie zelfs een prostaatabces ontstaat, moet dit gewoonlijk chirurgisch worden leeggehaald (drainage).
Kunnen zetpillen de klachten van een chronische prostaatontsteking verlichten?
De symptomen van een niet-bacteriële, chronische prostatitis kunnen mannen onder andere ongemakkelijk beïnvloeden bij het plassen of tijdens de ejaculatie. Bepaalde zetpillen kunnen ondersteunen bij de lokale, symptomatische behandeling van prostatitis. Er zijn bepaalde medische hulpmiddelen die een verzachtende en lokale behandeling van de klachten in verband met abacteriële, chronische prostatitis mogelijk maken. Zetpillen als toedieningsvorm zorgen er in principe voor dat de werkzame stoffen via het anorectale kanaal direct op de plaats van de ontsteking van de prostaat hun werking kunnen uitoefenen en zo bijdragen aan het verlichten van de klachten. Laat u niet langer beperken door de klachten in uw dagelijks leven of seksualiteit. Informeer u hier over de dosering en werking en hoe het inbrengen van de CANNEFF® zetpillen in een paar stappen heel eenvoudig lukt.
Bepaalde zetpillen kunnen dus bijdragen aan het verlichten van de symptomen die verband houden met niet-bacteriële prostatitis. Vaak bevatten deze zetpillen een combinatie van hyaluronzuur en andere plantaardige ingrediënten. Prostatitis kan leiden tot pijn in het bekkengebied, problemen bij het plassen en seksuele problemen. Studies tonen aan dat deze aandoening moeilijk te behandelen is, omdat chronische prostatitis in veel gevallen vaak geen duidelijke bacteriële oorzaak heeft. Lees hier meer over de behandeling van abacteriële prostatitis met zetpillen.
In een pilotstudie hebben ook de CANNEFF® SUP CBD-zetpillen hebben veelbelovende verlichting van de symptomen van niet-bacteriële prostaatontsteking getoond. De CANNEFF® SUP Zetpillen die ook voor de behandeling van Aambeien, Anale fissuren, Anale fistels, Anale abces, Proctitis en andere niet-specifieke ontstekingen van de darm worden gebruikt, bieden vanwege de lokale, rectale toepassing een groot potentieel om ook de symptomen van niet-bacteriële prostatitis te verlichten. De werkzame stoffen Hyaluronzuur en CBD in CANNEFF® SUP Zetpillen zijn gericht op het verminderen van ontstekingen en het verlichten van klachten, wat de getroffen mannen een merkbare verlichting en een verbetering van hun levenskwaliteit kan bieden. Bovendien beschikken de CANNEFF® SUP Zetpillen vanwege de unieke en gepatenteerde werkzame stofmatrix voor een tot wel 5 keer hogere afgifte van hyaluronzuur in vergelijking met conventionele hyaluronzetpillen op de markt. Lees hier ook meer over Werking en toepassing van CBD in de geneeskunde.
Hoe kun je prostatitis of een terugval van de prostaatontsteking voorkomen?
Prostatitis, een ontsteking van de prostaat, kan door verschillende oorzaken worden veroorzaakt, zoals bacteriële infecties of niet-bacteriële factoren. Er is geen garantie dat je het volledig kunt voorkomen, maar bepaalde maatregelen kunnen het risico op een prostaatontsteking, evenals een terugval en het opnieuw oplaaien van de ontsteking, verminderen. De terugvalfrequentie bij prostatitis is echter over het algemeen erg hoog. Bij bijna 25% van alle getroffenen treedt na een eerste ziekte een tweede episode van prostaatontsteking op. Lees hier meer over de preventie van prostatitis.
Om het risico op een terugval te verkleinen, moet u tijdens en ook na een prostatitis vermijden natte kleding te dragen, af te koelen (bijvoorbeeld tijdens of na het sporten) of dranken zoals zwarte thee of koffie te gebruiken die de blaas irriteren. Dit vermindert het risico op een blaasontsteking en daarmee ook op een nieuwe prostatitis. Een door bacteriën veroorzaakte prostatitis kan met deze methoden echter niet worden voorkomen. Een tijdig bezoek aan de arts bij de eerste tekenen van een acute prostatitis en vroege therapie voorkomen vaak de overgang naar de langdurige chronische vorm van de aandoening.
De basis van preventie is een gezonde en volwaardige voeding: een evenwichtige voeding, rijk aan antioxidanten en ontstekingsremmende voedingsmiddelen, zoals omega-3-vetzuren (bijv. uit vis) en groenten, ondersteunt uw lichaam bij het voorkomen van ontstekingen.
Tot de algemene preventie behoort ook regelmatige en voldoende hydratatie. Genoeg vocht drinken kan urineweginfecties voorkomen, die op hun beurt prostatitis kunnen veroorzaken. Veilige seksuele praktijken, dat wil zeggen beschermd vrijen, kunnen het risico op seksueel overdraagbare infecties verminderen, die ook tot prostatitis kunnen leiden. Urineweginfecties snel en effectief behandelen. Tijdige behandeling van blaas- of urinebuisontstekingen verlaagt het risico op een prostaatontsteking. Ook regelmatige beweging en sport bevorderen de doorbloeding in het bekkengebied, wat het risico op een ontsteking van de prostaat kan verminderen.
Hoe ziet het ziekteverloop en de prognose bij prostatitis eruit?
Het ziekteverloop, de behandeling maar ook de prognose verschillen afhankelijk van de oorzaak van de ontsteking van de prostaat. Bij acute bacteriële prostatitis is de prognose goed bij snelle diagnose en consequente antibiotische behandeling. De symptomen nemen meestal binnen enkele dagen tot weken na de behandeling af, maar het is belangrijk de antibioticakuur volledig af te maken en de bijbehorende nazorg en medische controle te volgen.
De chronische bacteriële prostatitis vereist langere antibioticabehandelingen, soms zelfs gedurende meerdere weken of zelfs enkele maanden. Terugvallen zijn mogelijk, maar bij continue therapie kan de aandoening onder controle worden gehouden. Ook hier is nauwgezette medische controle aan te raden.
De chronische niet-bacteriële prostatitis, ook wel chronisch bekkenpijnsyndroom genoemd, is met afstand de meest voorkomende vorm van prostatitis en maakt meer dan 90% van de gevallen uit. Deze meest voorkomende vorm van prostaatontsteking is moeilijker te behandelen omdat deze vaak multifactorieel is en geen duidelijk te identificeren oorzaak heeft. De therapie omvat vaak een combinatie van bepaalde medicijnen of zetpillen en medische hulpmiddelen, maar ook fysiotherapie of bekkenbodemtherapie en diverse aanpassingen en veranderingen in levensstijl om de symptomen en klachten van de getroffenen zo goed mogelijk te verlichten. De prognose is verschillend en zeer individueel, maar symptoomverlichting is in ieder geval mogelijk. Ook hier zijn een vroege diagnose en gerichte behandeling cruciale factoren voor een positieve prognose. De unieke emulsiematrix van de werkzame stoffen Hyaluronzuur en CBD in de CANNEFF® SUP Zetpillen zijn gericht op het verminderen van ontstekingen, het ontspannen van het getroffen weefsel en daarmee het verlichten van de klachten van niet-bacteriële prostatitis. Volgens de resultaten van een pilotstudie konden CANNEFF® SUP Zetpillen de getroffen mannen een merkbare verlichting van de klachten te bieden en daarmee hun levenskwaliteit terug te geven. Lees hier meer over de behandeling van abacteriële prostatitis met zetpillen.
Hoeveel kost de behandeling van prostatitis?
De kosten voor de behandeling van prostatitis kunnen variëren afhankelijk van de oorzaak, de toegepaste behandeling en de individuele behoeften van de patiënt. Bespreek de kosten voor de behandeling van prostatitis met uw behandelend arts om een duidelijk overzicht te krijgen van de te verwachten kosten van de voor u persoonlijk gekozen behandeling.
Vergoeden de zorgverzekeraars de kosten voor de behandeling van een prostaatontsteking?
In principe wordt de behandeling van prostatitis vergoed door de wettelijke zorgverzekeraars. Bespreek bij twijfel uw informatiebehoefte vóór aanvang van een behandeling met uw zorgverzekeraar.
