Anale veneuze trombose

Wat is een anale veneuze trombose (anale trombose)?

Een anale veneuze trombose is een kleine pijnlijke knobbel in het gebied rond de anus. De officiële term hiervoor is „Perianale veneuze trombose“. Ook de termen „anale trombose“ of „perianale trombose“ beschrijven dezelfde symptomen. Medische experts gebruiken al deze termen voor de pijnlijke zwelling in het anale gebied. De anale trombose is een pijnlijke zwelling in het anale gebied, veroorzaakt door een veneuze bloedstolsel binnen het vaatnetwerk (plexus haemorrhoidalis), dat rond het anale kanaal ligt en naast de bloedvoorziening van het omliggende slijmvlies, de spieren en de zenuwen vooral ook verantwoordelijk is voor de fijne continentie (het tegenhouden van darmgassen of vloeibare ontlasting). Bij anale veneuze tromboses verschijnt er een knobbel of bult in het anale gebied. Anale veneuze tromboses verschijnen als blauwrode, erwt- tot pruimgrote knobbels aan de rand van de anus. Er kunnen één of soms meerdere blauwachtige, pijnlijke knobbels zichtbaar zijn aan de anus. De anale trombose en de daardoor verminderde bloedstroom bevorderen het ontstaan van een lokale ontstekingsreactie en een sterke zwelling, die verantwoordelijk zijn voor de symptomen van anale trombose. Bij een scheur in het bloedvat kan er een hematoom ontstaan en soms ook een bloeding aan de anus. Meestal ontstaat een anale veneuze trombose tussen het 25e en 35e levensjaar, waarbij mannen vaker getroffen worden dan vrouwen.

Wat zijn de symptomen van een anale trombose? 

Patiënten die lijden aan een anale veneuze trombose klagen over plotseling optredende, soms zeer hevige pijn en een zwelling rond de anus, wat zitten meestal erg pijnlijk maakt. Het gaat meestal om een stekende of drukkende pijn die vooral tijdens de stoelgang intensiever wordt.

Een anale veneuze trombose veroorzaakt een ophoping van bloed en daardoor een pijnlijke zwelling in de vorm van één of meerdere blauw-rode knobbeltjes rond de anus. Getroffenen merken een anale veneuze trombose meestal door lichte tot hevige pijn aan de anus, jeuk aan de anus, maar ook brandend gevoel aan de anus. De symptomen van een anale veneuze trombose ontwikkelen zich plotseling of binnen korte tijd. In sommige gevallen kunnen de pijnklachten zo hevig zijn dat zitten voor de getroffenen zelfs onmogelijk wordt. Visueel is een anale veneuze trombose te herkennen aan rood-blauwe knobbeltjes rond de anus. Deze kunnen zo klein zijn als een speldenknop tot zo groot als een pruim. Soms ontstaan er ook meerdere kleine knobbeltjes naast elkaar. Wanneer het bloedstolsel barst, kan er bloedverlies aan de anus optreden. Lees hier meer over symptomen van anale trombose met bloedingen, of over de algemene symptomen van een perianale veneuze trombose.

Wat zijn de oorzaken van anale veneuze trombose?

De precieze oorzaak van een anale veneuze trombose is nog niet volledig opgehelderd; men gaat uit van een combinatie van meerdere factoren. Tot de oorzaken van een anale veneuze trombose behoren genetische aanleg en hormonale factoren, die de bloedstroom nadelig beïnvloeden en zo de vorming van bloedstolsels bevorderen. Ook beschadigingen aan de vaatwanden in de anus spelen hierbij een rol. Scheurtjes in de vaatwand van de anus zetten een reeks bloedstollingsactiviteiten in gang, wat leidt tot de vorming van een trombus. Dergelijke kleine verwondingen kunnen ontstaan door een hoge druk in de buik, bijvoorbeeld door vaak krachtig persen, zwangerschap of het tillen van zware voorwerpen, maar ook door mechanische invloeden zoals bij een proctologische ingreep of anale seks. Ook het zitten op koude oppervlakken werkt nadelig, omdat dit leidt tot vernauwing van de bloedvaten en daarmee de kans op trombose vergroot. 

Er zijn dus tal van mogelijke oorzaken voor anale veneuze trombose die kunnen leiden tot pijnlijke bloedstolsels rond de anus. Soms kunnen diarree, hoesten, hard persen bij de stoelgang of ook anale seks leiden tot beschadigingen in de anus of verstopte aderen in het anale gebied, dus anale veneuze trombose. Ook overgewicht kan druk uitoefenen op het anale gebied en de anus, waardoor het ontstaan van anale veneuze trombose wordt bevorderd. Contact met vochtige kou bij langdurig zitten, bijvoorbeeld tijdens het surfen of in de winter na het sporten, kan het ontstaan van anale trombose bevorderen. Ook het gebruik van alcohol of koffie wordt beschouwd als een extra risicofactor voor het ontstaan van anale trombose. Over het algemeen worden mannen vaker getroffen door anale veneuze trombose dan vrouwen. Er zijn echter ook enkele vrouw-specifieke risicofactoren, zoals hormonale vaatverwijding tijdens de zwangerschap of de bevalling. Vind hier ook meer informatie over de oorzaken van anale veneuze trombose of over anale veneuze trombose na de bevalling.

Veel van de genoemde oorzaken kunnen ook aambeien veroorzaken. Aambeien kunnen ook samen met anale veneuze trombose voorkomen. Perianale of anale pijn kan ook wijzen op een anale fissuur, anale fistels of anale abcessen.

Wanneer naar de dokter bij anale veneuze trombose?

Het is belangrijk om bij een analthrombose een arts te raadplegen, omdat een snelle en passende behandeling kan helpen pijn te verlichten en complicaties te voorkomen. Ook mensen die door een analthrombose hevige pijn aan de anus of symptomen zoals hevige anus jeuk of anus branderigheid ervaren, moeten een specialist raadplegen. Dit geldt ook voor alle patiënten die langer dan drie weken last hebben van een analvenentrombose. Als de analvenentrombose zich dus niet binnen enkele weken vanzelf oplost en geneest, is een bezoek aan de arts zeker aan te raden. Wanneer de analvenentrombose niet verdwijnt, kan de arts een geschikte behandeling aanbevelen. Als er zelfs bloed in de ontlasting verschijnt, is een snel bezoek aan een specialist ook aan te raden om de oorzaken te onderzoeken. Lees hier meer over het artsbezoek bij analthrombosen.

Naar welke arts bij analvenentrombose?

De eerste contactpersoon bij perianale pijn of bij vermoeden van een analvenentrombose is vooral uw huisarts. Bij zeer acute en hevige pijn kan het raadzaam zijn om naar een chirurgische of proctologische polikliniek of een proctologie-specialist te gaan. Het kan ook nuttig zijn om een specialist te raadplegen om de oorzaak van de analvenentrombose nauwkeuriger te laten onderzoeken. Zo kunnen andere differentiële diagnoses worden uitgesloten en kunnen ook mogelijke proctologische aandoeningen of klachten in het anorectale gebied worden vastgesteld. 

Hoe stelt de arts een analvenentrombose vast?

De diagnose wordt meestal gesteld door middel van een typische anamnese, inspectie en palpatie. De in het anale kanaal gelegen trombosen zijn palpabel of kunnen worden geïdentificeerd met behulp van proctoscopie. Dit onderzoek is niet pijnlijk en duurt slechts heel kort. Lees hier meer over de diagnose en onderzoeken bij een perianale trombose in de blogpost Analthrombose arts.

Hoe verschillen anale veneuze trombose (anale trombose) en aambeien van elkaar?

Als de anus pijn doet, jeukt of brandt, worden anale veneuze trombosen niet zelden ook verward met aambeien. Het onderscheid tussen anale veneuze trombose en aambeien is vaak niet eenvoudig. Wij raden in ieder geval aan een arts of medisch specialist te bezoeken om de oorzaken van anale veneuze trombose met hun medische expertise te achterhalen. Er zijn echter duidelijke onderscheidende kenmerken om deze twee aandoeningen van elkaar te scheiden. Het gaat hierbij ook om verschillende ontstaansmechanismen en klachten in het anale gebied:

• Anale trombosen:
  Ze veroorzaken vaak hevige pijn, liggen duidelijk buiten de anus en verschijnen als blauwachtige knobbeltjes of bultjes aan de anus. De pijn is vaak zo hevig dat normaal zitten uiterst onaangenaam of zelfs onmogelijk wordt. Bovendien bloeden anale veneuze trombosen niet, want deze trombosen betreffen de aderen rondom de anus en liggen onder de huid. Dit betekent dat deze voelbare knobbeltjes direct bij de uitgang liggen en niet in het anale kanaal.
• Aambeien:
  Onder aambeien worden kleine, direct onder het slijmvlies van het endeldarm gelegen vaatkussentjes verstaan. Aambeien vormen een belangrijk onderdeel van de controle over ontlasting en gas. Bij pathologische vergrotingen van deze vaatkussentjes spreekt men van een aambeienaandoening. Dit kan ertoe leiden dat aambeien uitzakken, dat wil zeggen dat ze bij verhoogde buikdruk uit de anus puilen en dan vaak pijnlijk worden of bloedingen aan de anus veroorzaken of bloed in de ontlasting. Aambeien veroorzaken meestal aanvankelijk geen pijn en liggen binnenin de anus. In een gevorderd stadium kunnen ze echter door een slijmvliesomhulling uit het anale kanaal uitsteken. In vergelijking met anale trombosen bloeden ze ook vaak tijdens de stoelgang. Bij aambeien zijn fijne arteriële bloedvaten in het anale kanaal betrokken, die een belangrijke rol spelen in het sluitmechanisme.

Hoe wordt een anale veneuze trombose behandeld? 

Kleinere anale veneuze tromboses genezen vaak binnen enkele dagen of weken vanzelf. Het lichaam breekt de zwelling geleidelijk af en de anale trombose verdwijnt vanzelf. Bij grote anale veneuze tromboses kan er een zweer ontstaan, hevige pijn rond de anus en uiteindelijk ook het openscheuren en daarmee bloedingen van de anale trombose. Ook lichte druk, bijvoorbeeld door te intensief schoonmaken met toiletpapier, kan de anale trombose openen en zo een wond aan de anus veroorzaken. Dit gaat meestal gepaard met bloedingen aan de anus en een directe vermindering van de pijn. In de meeste gevallen geneest de wond aan de anus vanzelf binnen enkele dagen. Als de anale trombose openscheurt of ontstoken raakt en zo een wond veroorzaakt, is medische consultatie zeker noodzakelijk. Ook wordt een bezoek aan de arts aanbevolen als de anale trombose niet vanzelf geneest of als er een terugkerende, dat wil zeggen een recidiverende anale trombose optreedt.

Afhankelijk van het stadium zijn er natuurlijk verschillende methoden om een anale trombose te behandelen. De te kiezen therapie hangt vooral af van de grootte en de pijnintensiteit. Bij kleinere anale tromboses volstaan vaak lokale omslagen en pijnstillende zalven met lokale anesthetica of zetpillen. Vind hier alle informatie over alternatieve behandelmethoden bij anale tromboses.

Voor de behandeling van anale veneuze trombose zijn verschillende crèmes, zalven en zetpillen met uiteenlopende werkzame stoffen beschikbaar. Naast lokaal verdovende zalven op basis van het lokale anestheticum lidocaïne, worden ook zalven met cortison gebruikt om de pijnlijke zwelling en ontstekingsreactie te onderdrukken. Er zijn ook genezende zalven en oliën op plantaardige basis die het slijmvlies van het anale gebied verzorgen, kalmerend werken en beschermen tegen verdere verwondingen. Lees hier ook meer over de plantaardige behandeling van een perianale trombose.

Als de pijn echter erg hevig is, kunnen daarnaast ontstekingsremmende tabletten helpen. Verlichtende maatregelen kunnen worden genomen, vooral ook met bepaalde rectale zetpillen, zoals CANNEFF® SUP zetpillen. Hier vindt u ook meer informatie over de behandeling van perianale veneuze trombose met zetpillen.
Als de trombose aan de anus dreigt te barsten, of als de patiënt over zeer hevige pijnklachten klaagt, is operatieve verwijdering noodzakelijk. Wanneer de anale veneuze trombose niet vanzelf geneest, of ook bij een terugkerende anale veneuze trombose, kan de arts een operatie overwegen. Bij een operatieve ingreep wordt onderscheid gemaakt tussen twee verschillende methoden: incisie en excisie. 

Incisie bij anale veneuze trombose

Bij de incisie wordt de veneuze trombose aan de anus geopend en wordt alleen het bloedstolsel verwijderd. Hiervoor is een kleine incisie in de huid bij de anus nodig en wordt het stolsel uit de ader gedrukt. Dit zorgt voor directe drukverlichting in het anale gebied en daarmee ook voor verlichting van de klachten. Echter kan de ontstane holte na het uitdrukken opnieuw met bloed gevuld worden en tot ettervorming leiden.

Excisie bij anale veneuze trombose

Bij de tweede methode, de excisie, wordt de trombose onder lokale verdoving volledig verwijderd. Dat betekent dat tijdens de chirurgische ingreep de volledige ader waarin de trombose zich bevindt, wordt weggesneden. Hierdoor wordt ook het ontstaan van nieuwe veneuze tromboses aan de anus uitgesloten.

Wat kan ik doen na een operatie bij anale veneuze trombose?

De wond geneest na de operatieve behandeling meestal probleemloos, mits de nazorg ook zorgvuldig met het gebruik van zalven wordt uitgevoerd. Meestal schrijft de arts ook pijnstillers in tabletvorm voor, voor het geval er pijn optreedt. Na medisch advies kan het genezingsproces na colorectale operaties worden ondersteund met de juiste therapie, zoals zalven of ook zetpillen. CANNEFF® SUP zetpillen voor rectaal gebruik kunnen de symptomen bij letsels in en rond de anus en het endeldarmgebied verlichten. 

De zetpillen bevatten de unieke combinatie van de twee werkzame stoffen CBD en hyaluronzuur. CANNEFF® SUP zetpillen bevorderen en ondersteunen het genezingsproces en de regeneratie van het weefsel en de slijmvliezen rond de anus. Deze zetpillen helpen bij de genezing van zweren in het endeldarmgebied en bevorderen uw herstel. Ook na colorectale operaties kunnen CANNEFF® SUP zetpillen u helpen het herstelproces te ondersteunen en de klachten te verminderen. Vind hier uitgebreide informatie over het gebruik en de dosering en over de behandeling van anale trombose met zetpillen.

Hoe kan ik zelf de genezing van anale trombose versnellen?

Een gezonde en evenwichtige voeding is belangrijk voor de preventie en behandeling van anale trombose. Een vezelrijke voeding, die veel volkorenproducten, vers fruit en groenten en peulvruchten bevat, kan helpen de spijsvertering te reguleren en een zachte stoelgang te bevorderen. 

Voor de behandeling van hevige pijn bij anale trombose zijn bijvoorbeeld vetcrèmes zoals vaseline geschikt. Het is belangrijk om de aangetaste huid in het anale gebied elastisch te houden. Ook zitbaden met kamille-extract kunnen bij pijn in het anale gebied, anale branderigheid, maar ook jeuk aan de anus de klachten verlichten. Zitbaden helpen om de sluitspier te ontspannen en de doorbloeding van het anale gebied te verbeteren. Dit kan op zijn beurt de genezingsduur verkorten. Het regelmatig nemen van warme zitbaden kan het genezingsproces dus versnellen en ook de symptomen van anale trombose verlichten. Vind hier meer informatie over de duur van een anale trombose, of over ervaringen met anale trombose. 

Om het pijnlijke gebied niet extra te irriteren, moet je de anale regio na de stoelgang voorzichtig reinigen. Je kunt de anus wassen en daarna met een handdoek alleen droog deppen, niet wrijven. Want door wrijven kan de zwelling aan de anus groter worden.

Hoe gevaarlijk is een anale veneuze trombose?

Een anale veneuze trombose kan net zo pijnlijk zijn als een trombose in een groter bloedvat in de armen of benen, maar is aanzienlijk minder gevaarlijk en zelden verbonden met verdere complicaties. Terwijl bij tromboses in de ledematen vooral het gevaar bestaat dat het bloedstolsel losraakt, naar het hart reist en daar een grotere bloedvatverstopping veroorzaakt, bestaat dit gevaar bij een anale veneuze trombose niet. De praktisch enige complicatie van een perianale trombose is de vorming van zogenaamde marisken. Dit zijn slappe, soms grotere huidplooien die vaak achterblijven na conservatieve behandeling van een anale veneuze trombose en het afvallen van de trombus. Marisken kunnen vooral een probleem vormen voor de anale hygiëne. Grotere marisken kunnen het reinigen van de anus bemoeilijken en de ontwikkeling van lokale infecties of anale abcessen bevorderen. In dergelijke gevallen moeten marisken chirurgisch worden verwijderd. Lees hier meer in de blogpost over marisken of over de marisken-operatie.

Waarom krijg ik steeds weer een anale veneuze trombose?

In sommige gevallen hebben anale veneuze trombosen de neiging tot recidieven, dat wil zeggen een terugkeer van de anale trombose na genezing. Uw vertrouwde specialist kan u aanbevelingen geven om het risico op terugkerende, dat wil zeggen herhalende anale trombosen te minimaliseren. Rondom een anale veneuze trombose geldt de proctologie als specialisme voor de endeldarm en de bijbehorende specialisten zijn voor u de ideale contactpersonen. Hier vindt u ook meer informatie over de oorzaak en behandeling als de anale veneuze trombose steeds terugkomt.

Hoe kan ik een anale veneuze trombose voorkomen? 

Over het algemeen geldt dat u lang zitten en intra-abdominale druk (druk in de buikholte) beter kunt vermijden, omdat dit het ontstaan van een anale veneuze trombose bevordert. 

Ook verstopping kan leiden tot een anale veneuze trombose. In dat geval kunt u met een evenwichtige en vooral vezelrijke voeding, voldoende vochtinname en lichaamsbeweging het ontstaan van een anale veneuze trombose tegengaan. 

Uw vertrouwde arts kan u bij anale veneuze trombose ook adviseren over verdere maatregelen rondom het verzachten van de ontlasting of algemeen over de preventie van anale veneuze trombose. Ook anale seks en daarmee de mechanische belasting van de anus kan een rol spelen bij het ontstaan van een anale trombose. Ter voorkoming van een veneuze bloedstolsel is het raadzaam anale seks eerder te vermijden.

De volgende stappen kunnen het risico op een anale veneuze trombose in principe verlagen:

• Regelmatige beweging en duursportactiviteiten (joggen, wandelen)
• Bekkenbodemtraining bij de fysiotherapeut
• Vermijd sterk persen of het vaak tillen van zware voorwerpen, evenals krachttraining (gewichtheffen)
• Zorg voor voldoende vochtinname en vezelrijke voeding
• Zorg voor snelle behandeling van klachten in het anale en perianale gebied, evenals mogelijke onderliggende proctologische aandoeningen zoals aambeien, anale fissuren, anale abcessen, anale fistels
• Vermijd zeer koude zitvlakken of het vaak dragen van natte of vochtige onderkleding
  

Vind hier ook andere maatregelen om een anale veneuze trombose te voorkomen.

Hoe is de kostenvergoeding voor de behandeling van anale veneuze trombose geregeld?

De kosten voor de behandeling van anale veneuze trombose kunnen variëren afhankelijk van het type behandeling. In de meeste gevallen wordt de behandeling van een anale trombose als medisch noodzakelijk beschouwd, vooral wanneer deze een aanzienlijke impact heeft op de gezondheid en levenskwaliteit van de patiënt. In dergelijke gevallen vergoeden de zorgverzekeraars doorgaans de kosten. Zowel conservatieve als chirurgische therapieën zijn niet erg kostbaar. Dit betekent dat duurdere medicatie of een grotere operatie vaak niet nodig zijn. Zalven kunnen op doktersrecept bij de apotheek worden verkregen, waarbij meestal alleen de receptvergoeding betaald hoeft te worden. Verschillende zetpillen, zoals ook CANNEFF® SUP zetpillen, genezende zalven met lidocaïne of badadditieven kunnen eveneens zonder recept bij apotheken worden gekocht en worden meestal privé betaald. Vaak schrijft de arts ook preparaten met gemicroniseerde flavonoïden voor. Dergelijke preparaten verhogen de veneuze tonus en de weerstand van kleine bloedvaten en kunnen zo ook de vermindering van veneuze bloedstuwing bevorderen. Mocht een chirurgische ingreep nodig zijn, dan wordt deze normaal gesproken volledig door de zorgverzekeraar vergoed.