Wat zijn de oorzaken van een anale trombose?
Er zijn veel mogelijke oorzaken die kunnen leiden tot een pijnlijk bloedstolsel bij de anus. In de huid rond het perianale gebied bevinden zich zeer fijne aderen; wanneer de natuurlijke bloedstroom in een van deze vaten stagneert, zwelt het vat op en ontstaat er een zogenaamd veneus bloedstolsel, dat de anale trombose veroorzaakt.
De exacte oorzaken van een anale veneuze trombose zijn nog niet volledig opgehelderd, aangenomen wordt een combinatie van meerdere factoren. Een anale trombose ontstaat in principe door de vorming van een of meerdere bloedstolsels in een ader van het buitenste anale gebied. Dit stolsel kan door verschillende factoren worden veroorzaakt die leiden tot een verhoogde belasting of irritatie van de bloedvaten. Tot deze factoren behoren genetische aanleg, maar ook hormonale factoren die een nadelige invloed kunnen hebben op de bloedstroom en daarmee de vorming van een bloedstolsel in het anale gebied bevorderen.
Een anale trombose ontstaat in de eerste plaats door een toename van de intra-abdominale druk, dat wil zeggen, verhoogde druk in de buik- en bekkenholte. Dit kan veroorzaakt worden door vaak hoesten, overmatig persen bij de stoelgang, diarree, maar ook door het tillen van zware lasten bij krachttraining of over het algemeen lang zitten op kantoor, lange autoritten maar ook bij langeafstandsvluchten. Ook overgewicht oefent bij het zitten voortdurende druk uit op het anale gebied en kan de blauwachtige, pijnlijke knobbeltjes bij de anus veroorzaken.
Letsels in de vaatwanden rond de anus spelen hier ook een rol. Scheurtjes in de vaatwand bij de anus zetten een keten van bloedstollingsactiviteiten in gang, die ook de vorming van een trombus tot gevolg kunnen hebben. Dergelijke kleine verwondingen kunnen zowel veroorzaakt worden door een hoge druk in de buikholte, primair door vaak sterk persen bij de stoelgang, maar ook door zwangerschap of bevalling. Ook het tillen van zware voorwerpen of lasten kan hier een rol spelen, evenals mechanische invloeden in het anale gebied, zoals bijvoorbeeld een proctologische operatie of ook anale seks komt hier als oorzaak in aanmerking.
Zelfs zitten op koude oppervlakken leidt tot vernauwing van de bloedvaten en verhoogt daarmee ook het risico op het ontstaan van een perianale veneuze trombose. Hier een overzicht van de meest voorkomende oorzaken van een anale veneuze trombose:
Verhoogde druk op de anale aderen
Activiteiten en omstandigheden die een sterke druk uitoefenen op de aderen in het anale gebied kunnen de doorbloeding belemmeren en het risico op een perianale trombose verhogen. Daartoe behoren krachtig persen bij de stoelgang, vooral bij verstopping. Langdurig zitten, bijvoorbeeld bij kantoorbaan of lange vliegreizen, maar ook bepaalde sporten zoals krachttraining, gewichtheffen of ook fietsen.
Lichamelijke inspanning
Intensieve lichamelijke inspanning, vooral bij krachttraining, kan de druk op de anale aderen aanzienlijk verhogen en zo het risico op een anale veneuze trombose vergroten. Bij oefeningen waarbij zware gewichten worden getild, komt het vaak tot een sterke verhoging van de intra-abdominale druk. Deze verhoogde druk kan de bloedvaten in het anale gebied samendrukken en de veneuze terugstroom belemmeren, wat leidt tot een ophoping van bloed. Deze ophoping kan op zijn beurt de vorming van bloedstolsels rond de anus bevorderen, die zich uiten als pijnlijke, voelbare, blauwachtige knobbels of bulten in het adernetwerk rond de anus.
Bovendien kan intensieve training ook leiden tot verwondingen in het anale gebied, hetzij door plotselinge bewegingen, hetzij door het tillen van zware lasten, wat de bloedvaten extra beschadigt. Sporters die weinig aandacht besteden aan voldoende herstel en rekken, zijn ook vatbaarder voor spierverkrampingen in de bekkenbodem, die de bloedstroom in het anale gebied verder kunnen belemmeren. Deze factoren maken intensieve lichamelijke inspanning vaak de oorzaak, of in ieder geval een potentiële risicofactor voor het ontstaan van een anale veneuze trombose. Vooral bij diegenen die zich regelmatig blootstellen aan de hierboven beschreven hoge belasting binnen hun trainingsprogramma.
Zwangerschap en bevalling
Tijdens de zwangerschap neemt de druk op de buikholte en de bekkenaderen aanzienlijk toe. Ook de bevalling zelf kan door het persen een belasting vormen die de vorming van een anale trombose bevordert. Diverse endeldarmklachten komen tijdens de zwangerschap en na de bevalling zeer vaak voor, omdat zich tijdens de zwangerschap meerdere risicofactoren opstapelen. De hormonale veranderingen leiden bij veel vrouwen tot verstopping. De baby en het vruchtwater oefenen druk uit op de darm en de bekkenbodem. Het persen tijdens de bevalling gaat gepaard met een verdere drukstijging in de anale aderen. De bevalling van de baby veroorzaakt scheurtjes in de bekkenbodemspieren. Hierdoor ontstaat een bloeduitstorting die naar het laagste punt zakt. Bij vrouwen na de bevalling worden daarom niet zelden aanzienlijke zwellingen rond de anus gevonden. Deze treden op als anale trombose, in combinatie met zwelling door vochtophoping en een bloeduitstorting (hematoom).
Trauma of letsel aan het anale gebied
Traumatisch letsel in het anale gebied, hetzij door chirurgische ingrepen of mechanische invloeden zoals anale seks, vormt een belangrijke risicofactor voor het ontstaan van een anale veneuze trombose. Na operaties, bijvoorbeeld een ingreep bij aambeien of andere operaties bij proctologische aandoeningen, kunnen er beschadigingen optreden aan de fijne bloedvaten in het anale gebied. Deze beschadigingen leiden vaak tot een ontstekingsreactie en verhogen de kans op de vorming van bloedstolsels in de aangrenzende aderen.
Daarnaast kan ook anale seks leiden tot microverwondingen van de vaatwanden in het anale kanaal. Deze anale fissuren of ook microverwondingen in het anale kanaal kunnen een kettingreactie veroorzaken die de bloedstolling bevordert en zo ook de ontwikkeling van een anale trombose stimuleert. Bovendien kunnen herhaalde mechanische belasting of trauma's, hetzij door vaak zware voorwerpen tillen of lang zitten op harde oppervlakken, ook de gevoelige bloedvaten in het anale gebied beschadigen en zo het risico op bloedstolsels verhogen. In al deze gevallen spelen zowel de acute druk op de anale aderen als de beschadiging van het weefsel van de bloedvaten een beslissende rol bij het ontstaan van de anale veneuze trombose. Veel van de genoemde oorzaken kunnen ook aambeien veroorzaken. Aambeien kunnen ook samen met anale veneuze tromboses voorkomen. Perianale of anale pijn in het algemeen kan ook wijzen op een anale fissuur, anale fistels of anale abcessen wijzen.
Welke risicofactoren kunnen de ontwikkeling van anale veneuze tromboses bevorderen?
Naast de directe oorzaken zijn er verschillende risicofactoren die de kans vergroten om een anale trombose te ontwikkelen. Over het algemeen worden anale veneuze tromboses vaker bij mannen vastgesteld dan bij vrouwen. Er zijn echter ook enkele vrouw-specifieke risicofactoren, zoals hormonale vaatverwijding tijdens de zwangerschap, of ook de bevalling. Op de belangrijkste risicofactoren gaan we hier dieper in.
Obstipatie (verstopping)
Chronische verstopping leidt vaak tot hevig persen bij de stoelgang, wat de druk op de anale aderen verhoogt en het risico op een bloedstolsel bij de anus bevordert.
Genetische aanleg
Sommige mensen hebben een aangeboren zwakte van het bindweefsel of een genetische aanleg voor vaatziekten. Deze vatbaarheid kan het risico op een anale veneuze trombose verhogen, vooral als er al bekende familiale voorgeschiedenissen zijn.
Lang zitten
Mensen die beroepsmatig of privé veel zitten, zoals kantoormedewerkers of vrachtwagenchauffeurs, lopen een hoger risico. De verminderde doorbloeding door het zitten kan de vorming van een anale trombose bevorderen. Ook het zitten op koude oppervlakken werkt nadelig, omdat dit leidt tot vernauwing van de bloedvaten in het anale gebied en daarmee een perianale trombose waarschijnlijker maakt. Contact met vochtige kou bij langdurig zitten, bijvoorbeeld tijdens het surfen of in de winter buiten op de grond na het buitensporten, kan het ontstaan van anale trombose bevorderen.
Bewegingsarmoede
Wie zich weinig beweegt, heeft vaak een beperkte bloedcirculatie, wat de vorming van trombose in het algemeen bevordert, inclusief de anale veneuze trombose.
Overgewicht
Een verhoogde BMI zorgt voor een extra belasting van het veneuze systeem, wat op zijn beurt het risico op veneuze trombose, inclusief anale trombose, verhoogt.
Anale trombose tijdens zwangerschap en bevalling
Tijdens de zwangerschap neemt de druk op de bekkenbodem voortdurend toe, wat niet alleen de bloedcirculatie in de buik- en bekkenregio kan beïnvloeden, maar ook de ontwikkeling van een anale veneuze trombose kan bevorderen. De groeiende baby en het gewicht van het vruchtwater oefenen extra druk uit op de aderen in het bekken en de anale regio. Dit leidt vaak tot een bloedophoping, omdat de veneuze bloedterugstroom wordt bemoeilijkt.
Daar komt bij dat de hormonale veranderingen tijdens de zwangerschap, met name de toename van progesteron, de bloedvaten zachter en elastischer maken, wat echter tegelijkertijd de vorming van bloedstolsels bevordert. Veel zwangere vrouwen hebben ook last van verstopping, veroorzaakt door een vertraagde spijsvertering, wat vaak leidt tot krachtig persen tijdens de stoelgang. Dit persen oefent extra druk uit op de anale aderen, wat de kans op de vorming van een anale veneuze trombose verder verhoogt. Ook tijdens de bevalling, door het intensieve persen, stijgt de druk in het anale gebied aanzienlijk, wat de vorming van een bloedstolsel kan bevorderen. In de periode na de bevalling is het risico ook verhoogd, omdat hormonale veranderingen en de lichamelijke belasting kunnen leiden tot een vertraging van het herstel van de bekkenbodem. Deze factoren zorgen er samen voor dat zwangerschap en bevalling belangrijke risicofactoren zijn voor het ontstaan van een anale veneuze trombose.
Hormonale veranderingen
Naast zwangerschap en het gebruik van de pil zijn er ook andere hormonale veranderingen die het risico op een anale veneuze trombose kunnen bevorderen. Daartoe behoren de menopauze en ook hormoongebaseerde therapieën die de bloedstroom en de elasticiteit van de bloedvaten kunnen beïnvloeden.
Afnemende elasticiteit van de bloedvaten met de leeftijd
Met het toenemen van de leeftijd neemt de elasticiteit van de bloedvaten af, wat ook het risico op een anale veneuze trombose kan verhogen. Oudere mensen hebben ook vaker last van verstopping en andere spijsverteringsproblemen, wat op zijn beurt het risico op verhoogde druk in de buikholte met zich meebrengt.
Consumptie van alcohol en nicotine
Het gebruik van alcohol en nicotine kan het risico op een anale vene trombose verhogen, omdat beide stoffen de bloedvaten negatief beïnvloeden. Alcohol werkt vaatverwijdend, wat de aderen in het anale gebied verzwakt en door verminderde doorbloeding de vorming van bloedstolsels bevordert. Bovendien leidt alcohol vaak tot uitdroging en obstipatie, wat krachtig persen bij de stoelgang vereist en de druk op de anale aderen verhoogt. Nicotine daarentegen vernauwt de bloedvaten en beschadigt op lange termijn de vaatwanden, waardoor het risico op trombose verder toeneemt. Beide stoffen belemmeren bovendien de genezingsprocessen in het lichaam, wat het risico op trombose extra kan verhogen.
Vezelarme voedingsgewoonten
Een vezelarme voeding kan leiden tot obstipatie, wat op zijn beurt het risico op een anale trombose verhoogt. Ook scherpe of sterk gekruide gerechten kunnen het anale gebied irriteren. Daarnaast lijkt een tekort aan vocht door te weinig drinken of vochtinname de ontwikkeling van anale tromboses te bevorderen.
Psychosociale factoren en stress
Stress kan als indirecte oorzaak bijdragen aan het ontstaan van een anale vene trombose door verschillende lichamelijke mechanismen negatief te beïnvloeden. Chronische stress leidt vaak tot spijsverteringsproblemen zoals obstipatie of diarree, waardoor de druk op de anale aderen toeneemt. Tegelijkertijd grijpen veel mensen onder stress naar ongezonde gewoonten zoals roken, alcoholgebruik of slechte voeding, wat het risico op obstipatie en vaatbeschadiging verhoogt. Ook gebrek aan beweging door een zittende levensstijl en spierverkramping in de buik- en bekkenregio versterken de druk op de anale aderen. Bovendien verzwakt chronische stress het immuunsysteem, wat kan leiden tot ontstekingen en een verhoogde vatbaarheid voor bloedstolsels. Al deze factoren kunnen het risico op een anale vene trombose verhogen.
Mechanische overbelasting van het anale kanaal
Mechanische belasting van het anale kanaal of de anus, zoals bijvoorbeeld door harde ontlasting of anale seks, is een andere risicofactor die een rol speelt bij het ontstaan van een anale trombose.
Samengevat ontstaan anale veneuze tromboses vaak door een combinatie van druk op de anale aderen, lichamelijke inspanningen of verwondingen in het anale gebied. De genoemde risicofactoren vergroten de kans dat er zich een bloedstolsel vormt in de gevoelige aderen in het anale gebied. Wie deze risicofactoren kent, kan gerichte maatregelen nemen om het risico te minimaliseren en het ontstaan van een anale trombose te voorkomen. Vind hier concrete tips over waar je op moet letten om anale veneuze tromboses te voorkomen. Vooral wanneer een anale veneuze trombose steeds terugkomt, of ook wanneer de anale veneuze trombose niet verdwijnt, spelen preventieve maatregelen een centrale rol in de behandeling en nazorg om herhaalde of terugkerende anale veneuze trombose effectief te kunnen voorkomen. Vind hier diverse maatregelen voor je dagelijks leven rond de preventie van anale veneuze tromboses.
Als u last heeft van symptomen van anale veneuze trombose, is een medische controle zeker aan te raden. Om de concrete oorzaak in uw geval te achterhalen en vervolgens een passende, ondersteunende conservatieve behandeling van anale veneuze trombose te starten.
Vaak genezen anale veneuze tromboses vanzelf, maar als er zeer hevige pijn en grote knobbels of zweren aan de anus ontstaan, kan een operatie nodig zijn. Dit is ook het geval als - ondanks conservatieve behandeling - een anale veneuze trombose niet verdwijnt, of als het gaat om een herhaaldelijk terugkerende anale veneuze trombose. Lees hier meer over CANNEFF® SUP zetpillen en de behandeling van anale veneuze tromboses met zetpillen.
Ook uit vanzelf genezen anale veneuze tromboses kunnen zogenaamde voorpostplooien of marisken ontstaan, die, als ze groot genoeg zijn en de anale hygiëne sterk belemmeren, ook een behandeling vereisen. Vind hier ook alle informatie over de diagnose, onderzoeken en het doktersbezoek bij anale veneuze trombose.
