Wat is een mariskenoperatie en wanneer is deze nodig?
Een mariskenoperatie kan in sommige gevallen een effectieve oplossing zijn, vooral bij grote of sterk ontwikkelde marisken die aanzienlijke en terugkerende klachten in het anale gebied en rond de anus veroorzaken. Marisken hoeven meestal niet behandeld te worden, tenzij ze aanhoudende of terugkerende klachten veroorzaken zoals jeuk, branderigheid en pijn in het anale gebied. Een operatie wordt aanbevolen als de marisken erg knobbelig, hard of groot zijn. Door druk en wrijving van de knobbel of huidflap bij de anus kunnen aangrenzende of tegenoverliggende huidgebieden ontstoken raken. Voor de operatie van een mariske moeten altijd andere proctologische aandoeningen van het anale kanaal worden uitgesloten of behandeld. Ook aanwezige ontstekingen rond de mariske moeten voor de operatie behandeld worden, zodat ze voor de ingreep kunnen afnemen.
Het is raadzaam om de beslissing voor een operatie van de marisken te bespreken met een arts die uw individuele situatie en medische geschiedenis kan beoordelen. Marisken zijn meestal onschuldige huidplooien die zich rond de anusrand vormen. De consistentie van marisken is meestal zacht, terwijl de grootte sterk kan variëren. De grootte van een mariske kan variëren van zo groot als een speldenknop tot zo groot als een olijf. Marisken kunnen ook afzonderlijk voorkomen of als een krans die de hele anus cirkelvormig omsluit. Als oorzaak van secundaire marisken komen een chronische anale fissuur, genezen anale veneuze trombose of eerdere proctologische operaties zoals de operatie van anale fistels of aambeien in aanmerking.
Bij aanwezige marisken bestaat het risico op een ontsteking van de mariske. Dit leidt tot zwellingen rond de anus, jeuk aan de anus, brandend gevoel aan de anus of ook pijn in het anale gebied. Wanneer de symptomen aanvankelijk optreden, wordt meestal een zo minimaal mogelijke, conservatieve behandeling toegepast met zalven, crèmes, zetpillen of zitbaden. Het operatief verwijderen van marisken is medisch gezien in eerste instantie niet noodzakelijk. Pas wanneer marisken herhaaldelijk klachten veroorzaken, kunnen ze meestal onder lokale verdoving poliklinisch worden verwijderd. Na het verwijderen van de marisken kunnen complicaties optreden, zoals wondgenezingsstoornissen, littekenvorming, pijn en gevoelsstoornissen aan de anus. Een operatieve verwijdering van marisken is in principe zelden medisch noodzakelijk. Marisken kunnen echter wel de anale hygiëne belemmeren en het grondig reinigen van ontlasting bij de anus bemoeilijken. Als dit de levenskwaliteit van de betrokkene sterk vermindert, is een operatie mogelijk. Andere redenen voor het verwijderen van de huidplooien kunnen ook esthetische aspecten zijn. De mariskectomie verwijst naar de chirurgische ingreep waarbij de huidflapjes aan de anusrand, de zogenaamde marisken, worden verwijderd.
Kan ik marisken zelf of met huismiddeltjes verwijderen?
Er is geen effectieve manier om marisken zelf of met huismiddeltjes te verwijderen. Bepaalde huismiddeltjes zoals zitbaden kunnen wel symptomen zoals jeuk aan de anus, brandend gevoel aan de anus of algemene irritaties in het anale gebied verlichten, maar een volledige verwijdering van de marisken is daarmee niet mogelijk. Ook het proberen te behandelen van marisken met appelazijn zal niet succesvol zijn. Appelazijn, bekend om zijn diverse vooral culinaire toepassingen, heeft geen voldoende effect op het uitgesproken weefsel van de marisken. Voor de behandeling van marisken is het gebruik van bepaalde crèmes, zalven of zetpillen of, in ernstige gevallen, zelfs een mariskenoperatie voor verwijdering zinvol. Lees hier meer over de behandeling van marisken met zetpillen.
Wat moet je weten over het verloop van een mariskenoperatie?
Een mariskenoperatie is een kleine, meestal poliklinische ingreep die onder lokale verdoving wordt uitgevoerd. Eerst wordt het getroffen gebied lokaal verdoofd om de ingreep pijnvrij te maken. Vervolgens verwijdert de chirurg de marisken met een scalpel, een speciale schaar, een elektrocauter (cauterisatie) of met behulp van een laser, waarbij tegelijkertijd de bloedvaten worden afgesloten. Afhankelijk van de techniek van de operatie kan de wond worden gehecht of open gelaten. Vanwege littekenvorming moet de wond in het anale gebied gedurende 14 dagen zo min mogelijk worden belast door sport.
De operatie duurt meestal, afhankelijk van de omvang van de mariske of de mariskenkrans, slechts enkele minuten. De wond wordt meestal alleen losjes afgedekt met een wondkompres, maar wondverzorging en nazorg spelen een belangrijke rol. In het anale gebied zijn talloze kiemen van allerlei aard aanwezig, daarom kunnen bij een open wond complicaties zoals infecties en anale abcessen het gevolg zijn.
Na de operatie kan de patiënt meestal dezelfde dag naar huis. De genezingsfase duurt enkele weken, waarin een zorgvuldige hygiëne van het anale gebied bijzonder belangrijk is om infecties, zoals anale abcessen, te voorkomen of zo goed mogelijk te vermijden. Pijnstillers, zetpillen of ontstekingsremmende zalven kunnen het genezingsproces ondersteunen. Zoals bij elke chirurgische ingreep zijn er risico’s, zoals infecties of wondgenezingsstoornissen, maar deze complicaties zijn bij of na een mariskenoperatie vrij zeldzaam.
De operatie kan ook direct gepaard gaan met enkele bijwerkingen, die meestal van tijdelijke aard zijn. Soms ontstaat er na de operatie een bloeduitstorting (hematoom), die binnen enkele dagen weer verdwijnt. Kleine wonden aan de anus veroorzaken meestal geen of slechts geringe pijn. Bij grotere huidbeschadigingen kan de pijn sterker zijn en ook langer aanhouden. Het lichaam heeft tijd nodig om de defecten te herstellen. Het verwijderde weefsel wordt daarna altijd door pathologen microscopisch onderzocht. Zo kunnen zij het type en de aard van de cellen bepalen en andere (ernstigere) proctologische aandoeningen uitsluiten.
Komen er pijnklachten voor na de mariskenoperatie?
Na de mariskenoperatie treden meestal geringe postoperatieve pijnklachten op, omdat de chirurgische ingreep buiten het anale kanaal plaatsvindt. De verwijdering van de marisken gebeurt meestal onder lokale verdoving en er blijft een open wond aan de anus achter. Na een mariskenoperatie zijn lichte tot matige pijnklachten in het behandelde gebied heel gebruikelijk, vooral in de eerste dagen na de ingreep. Deze pijn ontstaat door de wondgenezing en de irritatie van het gevoelige weefsel in het anale gebied. Patiënten melden vaak een branderig of zeurend gevoel, vooral bij zitten, ontlasting of bewegingen.
Om de pijn te verlichten, worden meestal pijnstillers zoals ibuprofen of paracetamol voorgeschreven. Ook CANNEFF® SUP zetpillen met CBD en hyaluronzuur kunnen bijdragen aan een snellere genezing en regeneratie van het weefsel bij aandoeningen van het anorectale kanaal. CANNEFF® SUP zetpillen zijn een gewilde behandelingsoptie ter ondersteuning van het genezingsproces van het weefsel, ook na colorectale operaties zoals de operatie van een mariske. CANNEFF® SUP zetpillen kunnen u helpen het herstelproces te ondersteunen en de klachten te verminderen na colorectale operaties. Lees hier meer over de behandeling van marisken met zetpillen.
Ook zitbaden met warm water of kamille kunnen een kalmerend effect hebben op het anale gebied en de doorbloeding en daarmee het genezingsproces bevorderen. Het is in ieder geval belangrijk om het anale gebied schoon en droog te houden om infecties te voorkomen die de pijn kunnen verergeren. In de meeste gevallen nemen de klachten binnen enkele dagen tot weken aanzienlijk af, mits er geen postoperatieve complicaties zoals wondgenezingsstoornissen optreden.
Hoe lang ben ik arbeidsongeschikt en ziekgemeld na een mariskenoperatie?
Na een mariskenoperatie hangt de duur van de arbeidsongeschiktheid af van de omvang van de ingreep en het individuele genezingsproces. In de regel bedraagt de ziekteverlofperiode ongeveer 3 tot 10 dagen. Bij kleinere ingrepen of als er geen complicaties optreden, kan het ook korter zijn, terwijl bij uitgebreide operaties, zoals een mariskenkrans, of bij een langzamere wondgenezing een langere arbeidsongeschiktheid van tot wel twee weken of langer mogelijk is.
Het is belangrijk dat het genezingsproces regelmatig door de arts wordt gecontroleerd om te verzekeren dat er geen infecties of andere complicaties optreden die het herstel kunnen vertragen. In de eerste dagen na de operatie moet lichamelijke inspanning worden vermeden, vooral zwaar tillen of lang zitten, om het genezingsproces niet te verstoren.
Hoe lang duurt de genezing na een mariskenoperatie?
De genezing na een mariskenoperatie duurt meestal ongeveer 2 tot 4 weken, maar kan variëren afhankelijk van de omvang van de ingreep en het individuele genezingsproces. In de eerste dagen na de operatie treden meestal zwellingen en lichte pijn op, die geleidelijk afnemen. Tijdens deze fase is het belangrijk om het anale gebied schoon te houden om infecties te voorkomen. Zitbaden en het gebruik van ontstekingsremmende zalven kunnen het genezingsproces ondersteunen.
Na ongeveer een week nemen de hevigste klachten meestal af, en na 2 tot 3 weken zouden de wonden grotendeels genezen moeten zijn. In sommige gevallen, vooral bij grotere marisken of langzamere wondgenezing, kan het tot 6 weken duren voordat het volledige herstel is bereikt. Controleonderzoeken bij de arts zijn noodzakelijk om het genezingsproces te volgen en te zorgen dat er geen complicaties optreden.
Na het verwijderen van marisken moet de wond onbedekt blijven en meerdere keren per dag, evenals na elke stoelgang, zorgvuldig worden gereinigd. U kunt ook een wondverband met een zalf in de bilplooi aanbrengen om ophoping van afscheiding in het gebied van de wond bij de anus te voorkomen. Vanwege de open wondgenezing bij de anus is er rekening te houden met een vochtafscheiding van 1-3 weken, die echter na enkele dagen al afneemt. Met een op de behandeling afgestemde voeding kan ook de consistentie van de stoelgang worden geoptimaliseerd, zodat druk in het anale gebied en daarmee pijn in het wondgebied wordt voorkomen.
Hoe kan ik het genezingsproces na een mariskenoperatie bevorderen?
Na een mariskenoperatie kunt u in uw dagelijks leven op een aantal dingen letten en doen om het genezingsproces actief te ondersteunen, complicaties te voorkomen en uw herstel te versnellen. Hieronder vindt u een overzicht van enkele maatregelen ter bevordering van het genezingsproces na een mariskenoperatie.
Wondverzorging en anale hygiëne
De verzorging van de wond speelt hierbij een centrale rol. Het anale gebied moet schoon en droog worden gehouden door het voorzichtig te reinigen met lauw water en daarna voorzichtig droog te deppen. Ter ondersteuning van de wondgenezing dient u het anale gebied twee tot drie weken alleen met lauw water te reinigen. Het is raadzaam om krachtig persen bij de stoelgang te vermijden, omdat dit druk op de wond in het anale gebied uitoefent. Gebruik zacht, droog toiletpapier na de stoelgang en reinig het anale gebied voorzichtig. Vermijd krachtig vegen, wrijven of schrobben, omdat dit de huid en wond mechanisch kan irriteren. Lichamelijke inspanningen en zwaar tillen moeten in de eerste dagen na de operatie worden vermeden om de genezing niet te belemmeren.
Zetpillen en pijnstillers ter bevordering van het genezingsproces
Ook CANNEFF® SUP rectale zetpillen met CBD en hyaluronzuur kunnen bijdragen aan een snellere genezing en regeneratie van het weefsel bij aandoeningen van het anorectale kanaal. CANNEFF® SUP rectale zetpillen zijn een gewilde behandelingsoptie ter ondersteuning van het genezingsproces van het weefsel, ook na colorectale operaties, zoals het verwijderen of afschrapen van een marisken. CANNEFF® SUP zetpillen kunnen u helpen het herstelproces na colorectale operaties te ondersteunen en de klachten in het anale gebied te verminderen. Lees hier meer over de behandeling van marisken met zetpillen. Ook pijnstillers zoals ibuprofen, indien voorgeschreven door de arts, kunnen helpen de pijn te verlichten.
Vezelrijk dieet, vochtinname en zitbaden
Een vezelrijk dieet en voldoende vochtinname zijn essentieel om verstopping te voorkomen, omdat harde ontlasting het genezingsproces kan vertragen en pijn kan veroorzaken. Zitbaden met kamille of antiseptische toevoegingen kunnen ontstekingen voorkomen en de doorbloeding en daarmee de genezing bevorderen.
Medische controle van de wondgenezing
Regelmatige controleonderzoeken bij de arts zorgen ervoor dat de wond na de mariske-operatie goed geneest en dat er geen complicaties optreden. Bij ongebruikelijke symptomen zoals hevige pijn, bloedingen of koorts moet onmiddellijk de arts worden geïnformeerd. Met geduld en de juiste verzorging kan het genezingsproces optimaal verlopen.
Welke complicaties kunnen optreden tijdens of na een mariske-operatie?
Hoewel een mariske-operatie doorgaans wordt beschouwd als een korte en eenvoudige ingreep, kunnen er, net als bij elke proctologische operatie, bepaalde complicaties optreden. In het volgende gedeelte krijgt u een overzicht van mogelijke complicaties tijdens of na de operatie voor het verwijderen van een mariske.
Bloedingen van de operatiewond in het anale gebied
Direct na de ingreep voor het verwijderen van de mariske of tijdens het genezingsproces kan er bloedverlies of nabloeding in het operatiegebied optreden. Deze zijn meestal licht en verdwijnen vanzelf, maar in sommige gevallen kunnen er wondgenezingsstoornissen ontstaan, waardoor verdere medische nazorg nodig kan zijn.
Wondinfectie en anale abces
Infectie van de wond is een veelvoorkomende complicatie na chirurgische ingrepen. Symptomen zoals hevige roodheid, zwelling, ettervorming of koorts kunnen hierop wijzen. Tijdige behandeling met antibiotica kan infecties in de meeste gevallen goed onder controle houden. De roodheid, zwelling rond de anus en ettervorming kunnen wijzen op een anale abces. Als deze anale abces onbehandeld blijft of ongecontroleerd openbarst, kan er een anale fistel ontstaan. Hier vindt u ook meer informatie over de conservatieve en operatieve behandeling van een anale abces.
Pijn in het anale gebied
Pijn in het anale gebied komt vaak voor na de operatie, vooral tijdens of bij de stoelgang. Als de pijn ongewoon hevig of aanhoudend is, kan dit wijzen op een complicatie. Bespreek dergelijke pijn of symptomen tijdig met uw behandelend arts.
Wondgenezingsstoornissen
Bij sommige patiënten kan de wondgenezing na een mariske-operatie vertraagd zijn. Dit kan leiden tot een langere genezingsduur. Factoren zoals onderliggende aandoeningen zoals diabetes of een gestoorde of verminderde doorbloeding van het anale gebied kunnen het risico op wondgenezingsstoornissen na een mariske-operatie verhogen.
Littekenvorming aan de anus
In zeldzame gevallen kan er overmatige littekenvorming optreden, die het weefsel verhardt en ongemak rond de anus veroorzaakt. In extreme gevallen kan dit leiden tot een vernauwing van het anale kanaal (anale stenose), wat de stoelgang bemoeilijkt. Bij harde ontlasting of verstopping is er bij anale stenose een verhoogd risico op anale fissuren.
Recidiefvorming van een mariske
Hoewel de marisken tijdens de operatie volledig worden verwijderd, bestaat het risico dat er nieuwe huidflapjes in het anale gebied ontstaan. Wanneer een mariske na de operatie terugkomt, spreekt men medisch van een recidief, dat wil zeggen een terugkerende mariske.
Problemen met ontlastingsincontinentie na de operatie
In zeer zeldzame gevallen kan de ingreep voor het verwijderen van de voorpostplooi leiden tot een beperking van de sluitspierfunctie, wat kan resulteren in tijdelijke of blijvende ontlastingsincontinentie. Vooral een operatie bij een mariskenkrans kan het risico op ontlastingsincontinentie verhogen, omdat de ingreep gevoelige structuren in het anale gebied kan aantasten.
Rondom de anus lopen fijne zenuwen die verantwoordelijk zijn voor de controle van de stoelgangcontinentie. Als deze zenuwen tijdens de operatie worden beschadigd, kan dit leiden tot verminderde gevoeligheid en controle over de stoelgangcontinentie. Daarnaast bestaat het risico dat de binnenste of buitenste sluitspier beschadigd raakt, wat het vermogen tot fijne controle over ontlasting en darmgassen kan beïnvloeden. Ook littekenvorming na de operatie kan de elasticiteit en beweeglijkheid van de sluitspier verminderen. Bovendien kunnen postoperatieve complicaties zoals infecties of wondgenezingsstoornissen het genezingsproces verstoren en ook langdurige stoelgangincontinentie veroorzaken. Daarom wordt een dergelijke operatie meestal alleen uitgevoerd bij duidelijke medische noodzaak. Een mariskenkrans verwijst in principe naar meerdere huidflapjes of -plooien die ringvormig rond de anus voorkomen. Deze huidplooien ontstaan vaak door uitrekking van de anus of het weefsel in het anale gebied, bijvoorbeeld bij chronische aambeien, anale veneuze trombose of ook terugkerende anale veneuze trombose of ook tijdens de zwangerschap.
In tegenstelling tot aambeien zijn marisken niet met bloedvaten gevuld en hebben ze daarom geen neiging tot bloeden. In de meeste gevallen vereisen ze ook geen medische behandeling, tenzij ze genoemde klachten veroorzaken of er een wens is om ze om esthetische redenen te verwijderen. Een operatieve verwijdering moet zorgvuldig worden afgewogen. Een operatie aan een proctologische aandoening brengt meestal enkele risico's op complicaties met zich mee. Regelmatige controleonderzoeken bij de arts helpen om complicaties vroegtijdig te herkennen en dienovereenkomstig te behandelen. De meeste van deze risico's komen zelden voor, en de operatie van een mariske verloopt in de meeste gevallen zonder grote problemen.
Hoe is de vergoeding door de zorgverzekering geregeld voor de operatie van een mariske?
De kosten voor de operatie bij marisken worden doorgaans door de zorgverzekering vergoed, mits de behandeling medisch noodzakelijk wordt geacht vanwege de symptomen en niet puur esthetisch van aard is. De kosten voor de behandeling van de marisken-operatie kunnen variëren afhankelijk van de oorzaak, het type en de operatietechniek. De vergoeding voor de behandeling geldt vooral wanneer de mariske door zijn grootte klachten veroorzaakt die de gezondheid en levenskwaliteit van de patiënt aanzienlijk aantasten. Typische symptomen van de mariske zoals pijn, jeuk aan de anus en brandend gevoel aan de anus, die niet voldoende worden verlicht of verholpen door conservatieve behandelingen zoals zalven, crèmes, zetpillen of zitbaden, rechtvaardigen in veel gevallen de operatieve ingreep om de mariske te verwijderen of te verwijderen. Omdat de operatie in dergelijke gevallen medisch gerechtvaardigd is, vergoeden wettelijke en particuliere zorgverzekeraars doorgaans de kosten van de ingreep en de daarmee samenhangende voor- en nazorg. Een indicatie voor de operatie als verzekerde prestatie bestaat alleen voor marisken met de genoemde anale klachten. Puur cosmetische of esthetische aspecten van de mariske en het daarmee samenhangende verwijderingsverzoek moeten vaak zelf worden betaald. Patiënten wordt daarom aangeraden vooraf contact op te nemen met hun zorgverzekeraar om zeker te zijn dat alle kosten worden gedekt en om te weten of en in welke mate eventueel een eigen bijdrage moet worden betaald.
