Welke symptomen treden op bij proctitis?
De symptomen van proctitis omvatten een breed scala aan klachten. Van zeldzame asymptomatische verlopen (zonder herkenbare symptomen) tot hevig pijnlijke ontstekingsreacties of zelfs tumorachtige veranderingen is hier een breed spectrum aan symptomen van proctitis te noemen. Symptomen van proctitis kunnen van geval tot geval sterk variëren, afhankelijk van de onderliggende oorzaak van de proctitis en ook de ernst van de ontsteking. Daarom dient u bij bestaande symptomen altijd een arts te raadplegen om een nauwkeurige diagnose te stellen en vervolgens een passende behandeling van proctitis te starten. Wanneer de ontsteking zich in de endeldarm verspreidt, zijn de volgende symptomen mogelijk:
- Rectale bloedingen: bloedingen uit de endeldarm zijn een veelvoorkomend teken van proctitis. Het bloed kan direct in de ontlasting of op het toiletpapier zichtbaar zijn.
- Pijn of ongemak: patiënten kunnen klachten ervaren in het gebied van de endeldarm of anus. Dit kan optreden tijdens de stoelgang of ook zonder verband. Ook directe druk, zoals bij het zitten, kan pijn aan de anus veroorzaken.
- Drang tot ontlasting: een frequente behoefte om de darm te legen wordt ook gezien als een teken van proctitis. Getroffenen bezoeken dan vaker het toilet.
- Veranderingen in de ontlasting: proctitis kan leiden tot veranderingen in de ontlasting, zoals diarree of verstopping. Ook bloederige diarree is mogelijk. Lees hier meer over bloed in de ontlasting.
- Slijmerige afscheiding: een taaie, bloedig-slijmerige afscheiding uit de anus kan een begeleidend symptoom van proctitis zijn.
- Koorts: een sterk verhoogde lichaamstemperatuur (vanaf 38 graden Celsius), als systemische uitwerking van proctitis.5
- Vermoeidheid: algemeen onwel voelen, moeheid en uitputting kunnen optreden.
- Gewichtsverlies: onbedoeld gewichtsverlies kan een ander symptoom zijn. Bij ontstekingen van de darm is de opname van voedingsstoffen vaak verstoord.
- Jeuk aan de anus, oftewel hevige jeuk aan de anus
- Brandend gevoel aan de anus, oftewel branderigheid aan de anus
- Rood, gezwollen en uitstulpende anus
Hoe verloopt een proctitis?
Aan het begin van een proctitis treden zelden klachten op. Getroffenen merken hooguit dat de anus erg gevoelig is of dat er pijn optreedt bij de stoelgang.
In het verdere verloop kan proctitis pijn en slijmverlies veroorzaken, dat vaak ook bloederig kan zijn. Daarnaast kan er een etterige, bloederige of waterige afscheiding optreden, evenals jeuk aan de anus. Lees hier meer over bloed in de ontlasting.
Welke klachten in het individuele geval optreden, hangt sterk af van de oorzaak van de proctitis. Een proctitis die door gonorroe (druiper) is veroorzaakt, vertoont bijvoorbeeld nauwelijks klachten. Bovendien kunnen in het verdere verloop ontlastingsincontinentie, maar ook anale fissuren en anale fistels optreden, die ook hevige pijn aan de anus veroorzaken.
Kan een proctitis zich verspreiden?
Bestaat de proctitis langer of wordt deze niet of onvoldoende behandeld, dan is het mogelijk dat deze zich uitbreidt naar de gehele darm. Dit kan de vorming van zweren en een chronische ontstekingsdarmziekte (ziekte van Crohn, colitis ulcerosa) bevorderen. Bij ongeveer een vijfde van de patiënten breidt de ziekte zich uiteindelijk uit naar de dikke darm en wordt daardoor een colitis ulcerosa. Colitis ulcerosa is een chronisch ontstekingsdarmziekte, die wordt gekenmerkt door de continue en systematische aantasting van het slijmvlies van de dikke darm.
Wat is een unspecifieke proctitis?
De klachten bij een proctitis zijn vaak vrij onspecifiek. Patiënten melden pijn, brandend gevoel aan de anus, een drukkend gevoel, aandrang tot ontlasting, ook een jeuk aan de anus (pruritus ani) kan aanwezig zijn. Slijmerige of etterige afscheiding en bloedverlies uit de anus kunnen ook worden waargenomen.
Welke arts bij proctitis?
Als u lijdt aan de typische symptomen van proctitis, dient u een afspraak te maken bij een proctologisch specialist. Een vroege diagnose en behandeling van proctitis verbetert de genezingskansen aanzienlijk. Wanneer bij de diagnose door een anamnese en een daaropvolgende endeldarmspiegeling proctitis wordt vastgesteld, kan een specifieke therapie worden gestart. Afhankelijk van de oorzaak van de proctitis wordt bijvoorbeeld een bacteriële infectie behandeld met antibiotica. Is een chronische aandoening de oorzaak, dan kan een langdurige medicamenteuze behandeling van proctitis, soms ook met ontstekingsremmende middelen zoals bijvoorbeeld cortison, noodzakelijk zijn. Lees hier meer over de algemene behandeling van proctitis en ook over de behandeling van proctitis met zetpillen.
Hoe wordt proctitis gediagnosticeerd?
Met de anamnese kan de arts vaak al op basis van de symptomen en de medische geschiedenis een vermoedelijke diagnose van proctitis stellen. Voor de diagnose wordt vervolgens de anus en het rectum met de vinger onderzocht. Hierdoor kan de behandelend arts al vaststellen of er bloedingen, slijm, oedeem en andere slijmvliesveranderingen aanwezig zijn. Dit wijst ook op een ontsteking.
In het kader van een endeldarmspiegeling (rektoscopie of proctoscopie) wordt met behulp van een endoscoop het binnenste van de endeldarm nauwkeuriger onderzocht. Hiermee kan worden vastgesteld of het slijmvlies ontstoken is of andere veranderingen vertoont, zoals bijvoorbeeld zweren of anale fistels. Bij een endeldarmspiegeling (proctoscopie) wordt een enkele centimeters lang endoscoop na zorgvuldige aftasting via de darmuitgang in de endeldarm ingebracht om de slijmvliesgedeelten van de endeldarm en de overgang naar de buitenste huid evenals het gebied van de hemorroïdale kussentjes nauwkeuriger te kunnen inspecteren en daardoor te beoordelen. Dit onderzoek is bij ervaren en zorgvuldige hantering niet pijnlijk en duurt slechts 1 – 2 minuten. Voorwaarde voor een goede beoordeling is ook de voorbereiding op dit onderzoek. Dit gebeurt aan uw zijde door thuis de endeldarm te legen en daarmee te reinigen. Hiervoor zijn in de apotheek verkrijgbare klysma’s beschikbaar, die ongeveer een uur voor de geplande onderzoekstermijn worden gebruikt om de endeldarm te spoelen.
Een arts kan ook andere darmgebieden onderzoeken met behulp van een coloscopie (onderzoek van de gehele dikke darm met een endoscoop) op de ziekte van Crohn of colitis ulcerosa.
In het kader van de diagnose worden ook vaak bloedonderzoeken op syfilis en ontlastingstests op Clostridioides difficile uitgevoerd. Daarnaast kan de arts uitstrijkjes en weefselmonsters uit de endeldarm nemen. In het laboratorium kan dan worden gecontroleerd of er een besmetting is met bacteriën, schimmels, virussen of een andere oorzaak van de proctitis aanwezig is. Lees hier meer over de veelzijdige oorzaken van proctitis, maar ook over de algemene behandeling van proctitis en ook over de behandeling van proctitis met zetpillen.
