Czym jest ból podczas stosunku seksualnego?
Ból podczas stosunku jest po zaburzeniach orgazmu drugim najczęstszym problemem seksualnym u kobiet i często jest z nimi powiązany. Mniej znane jest to, że również mężczyźni czasami doświadczają bólu podczas seksu. W tym artykule skupiamy się jednak na zaburzeniach bólu seksualnego u kobiet, zwłaszcza na terminie dyspareunia.
Czym jest dyspareunia?
Dyspareunia, znana również jako algopareunia lub ból koitalny, to ogólnie ból pojawiający się podczas stosunku seksualnego. Przyczyny są różnorodne i obejmują zarówno czynniki organiczne, jak i psychiczne. Często kluczową rolę odgrywają także konflikty w związku, co może uzasadniać terapię psychologiczną.
Fizyczne przyczyny często na pierwszym planie
Ból podczas stosunku może mieć wiele fizycznych przyczyn, zwłaszcza hormonalnych zmian. Często dotyczy to kobiet w okresie menopauzy, gdzie dyspareunia jest powszechnym problemem. Dlatego warto jak najszybciej skonsultować się z ginekologiem, aby wykluczyć fizyczne przyczyny i podjąć odpowiednie leczenie.
Częstość występowania i skutki
Ból podczas seksu nie jest rzadkością, zwłaszcza u kobiet. Około dziesięć procent kobiet odczuwa ból podczas penetracji penisem i/lub w dalszym przebiegu stosunku. Jeszcze więcej kobiet uważa seks za nieprzyjemny. U mężczyzn ból podczas stosunku występuje znacznie rzadziej, ale również może być uciążliwy.
Ból podczas seksu, nazywany dyspareunią, algopareunią lub bólem koitalnym, może zamienić stosunek seksualny w udrękę i poważnie obciążyć związek. W tym artykule dowiesz się, jakie przyczyny mogą być odpowiedzialne, jakie badania są konieczne oraz jakie są możliwości leczenia, aby poradzić sobie z tym problemem.
Kto doświadcza bólu podczas stosunku seksualnego?
Seks powinien przynosić radość i spełnienie, jednak dla wielu kobiet może być bolesny, co zamienia tę najpiękniejszą z rzeczy w obciążające doświadczenie. Gdy stosunek powoduje ból, eksperci mówią o dyspareunii. Ból może występować w pochwie, przy wejściu do pochwy lub głęboko w jamie brzusznej. Skutki są często poważne: wiele kobiet wycofuje się, uprawia coraz mniej lub wcale nie uprawia seksu, co obciąża nie tylko je same, ale także związek i może mieć długotrwałe konsekwencje. Oczywiście mężczyźni również mogą cierpieć na ból podczas stosunku, jednak w tym wpisie skupiamy się wyraźnie na bólu podczas stosunku u kobiet.
Przyczyny bólu podczas seksu u kobiet są różnorodne i złożone. Skuteczne leczenie wymaga najpierw dokładnego zidentyfikowania przyczyn. Lekarze rozróżniają przyczyny organiczne i psychiczne. Często jednak nie ma jednej przyczyny, a ból jest wynikiem współdziałania różnych czynników. To współdziałanie sprawia, że szczególnie ważne jest, aby kobiety cierpiące na dyspareunię były kompleksowo i empatycznie leczone, aby umożliwić zarówno fizyczne, jak i psychiczne wyleczenie.
Gdzie może występować ból podczas stosunku seksualnego?
Srom
Ból sromu (zewnętrzne żeńskie narządy płciowe, w tym wargi sromowe, łechtaczka i wejście do pochwy) nazywany jest prowokowaną wstibulodynią: pojawia się, gdy srom jest dotykany, nawet przy lekkim nacisku.
Wagina
Ból w pochwie nazywany jest dyspareunią: pojawia się, gdy coś jest wprowadzane do pochwy.
Jama brzuszna
Ból w jamie brzusznej nazywany jest głęboką dyspareunią: pojawia się w brzuchu, gdy coś jest wprowadzane do pochwy.
Jak może się objawiać ból podczas stosunku seksualnego?
Ból podczas stosunku seksualnego może być piekący, kłujący lub skurczowy. Mięśnie miednicy są napięte, co pogarsza ból, niezależnie od tego, czy jest on powierzchowny, czy głębszy. Ból może również wystąpić po stosunku i utrzymywać się przez dłuższy czas.
Co robić przeciwko bólowi podczas stosunku seksualnego?
Metody leczenia są tak różnorodne jak same przyczyny, dlatego dokładna diagnoza jest niezbędna. Możliwości terapii obejmują proste działania, takie jak dostosowanie higieny intymnej, unikanie chemikaliów, stosowanie preparatów nawilżających oraz pomocy, takich jak stożki dopochwowe do treningu mięśni dna miednicy. Ponadto mogą być konieczne leczenie farmakologiczne, na przykład hormonalne, a w niektórych przypadkach także zabiegi operacyjne.
Ból podczas stosunku: kiedy do lekarza?
Ból podczas stosunku nie jest „normalny” i zawsze powinien być wyjaśniony. Problem ten należy w każdym przypadku otwarcie omówić z partnerem seksualnym. Zasadniczo ważne jest, aby ból podczas seksu, niezależnie od jego czasu trwania czy intensywności, omówić z lekarzem, aby zdiagnozować poważne choroby lub infekcje.
Do kogo zwrócić się w przypadku bólu podczas stosunku?
Pierwszymi osobami, do których się zwraca, są często lekarz rodzinny oraz ginekolog. W procesie diagnozy i leczenia mogą być zaangażowani także inni specjaliści.
Ból podczas stosunku: badania i diagnoza
Lekarz najpierw przeprowadzi szczegółowy wywiad, aby poznać historię choroby (anamnezę). Szczególnie istotne dla niego są następujące informacje:
Moment występowania bólu podczas stosunku:
Czy ból pojawia się bezpośrednio podczas stosunku, przy dotyku warg sromowych, podczas wprowadzania penisa, podczas ogólnych ruchów koitusowych (koitus = stosunek) czy tylko przy szczególnie głębokich ruchach?
Lokalizacja bólu podczas stosunku:
Gdzie dokładnie odczuwa Pan(i) ból podczas stosunku? Czy jest to okolica warg sromowych, pochwy czy podbrzusza?
Rodzaj bólu podczas stosunku:
Jak opisał(a)by Pan(i) ból? Czy jest piekący, kłujący, ciągnący czy inny?
Przebieg bólu podczas stosunku:
Czy ból występuje od pierwszego stosunku? Czy pojawia się przy każdym stosunku, czy tylko w określonych sytuacjach?
Następnie u kobiet przeprowadza się badanie ginekologiczne przez ginekologa, a u mężczyzn badanie urologiczne przez urologa, aby wykluczyć możliwe organiczne przyczyny bólu. W zależności od wyniku mogą być konieczne dodatkowe badania:
Badania moczu:
W przypadku podejrzenia infekcji lub stanów zapalnych w drogach rodnych, takich jak zapalenie prostaty, cewki moczowej lub pęcherza, analizuje się próbki moczu.
Wymazy przy infekcjach pochwy:
Lekarz pobiera wymaz z pochwy i zleca badanie laboratoryjne pod kątem infekcji.
Metody obrazowe:
Mięśniaki i torbiele, które mogą być przyczyną bólu, często można zidentyfikować za pomocą ultrasonografii. Przy podejrzeniu endometriozy lekarz również wykona badanie USG oraz w razie potrzeby laparoskopię.
Jakie są najczęstsze przyczyny bólu podczas stosunku u kobiet?
Infekcje dróg moczowych
Ostre i przewlekłe infekcje dróg moczowych:
Zapalenie i ból dróg moczowych, często z bólem podczas oddawania moczu i stosunku.
Pęcherz nadreaktywny:
Częste, bolesne oddawanie moczu, często z towarzyszącym bólem w okolicy genitaliów.
Wrażliwa cewka moczowa i zapalenie pęcherza międzybłonowego:
Przewlekły ból i uczucie ucisku w pęcherzu i okolicy miednicy.
Suchość pochwy
Zmiany hormonalne:
Suchość pochwy, szczególnie w okresie menopauzy.
Karmienie piersią:
Zmniejszona wilgotność z powodu niskiego poziomu estrogenu.
Przyjmowanie leków przeciwhistaminowych:
Przemijające suchość pochwy.
Wulwodynia i pokrewne schorzenia
Wulwodynia:
Nieprzyjemne odczucia i ból bez widocznej przyczyny.
Zwiększona wrażliwość na ból w okolicy genitaliów:
Wulwowe zapalenie przedsionka pochwy lub prowokowana wulwodynia przedsionkowa.
Bartholinitis:
Zapalenie gruczołu Bartholina, prowadzące do bólu i obrzęku.
Zapalenia i infekcje
Zapalenie pochwy:
Bakteryjna waginoza, infekcje drożdżakowe lub rzęsistkowica. Dowiedz się więcej w poście na blogu o zapalenia pochwy.
Choroby przenoszone drogą płciową:
Opryszczka narządów płciowych, chlamydia, kiła, rzeżączka, HPV i kłykciny kończyste
Endometrioza
Endometrioza:
Bolesna tkanka poza macicą, która może powodować ból podczas stosunku.
Warunki anatomiczne
Wady anatomiczne narządów płciowych:
Na przykład bardzo wąska pochwa.
Zgięcie macicy i retrowersja macicy:
Zmiany pozycji macicy, które mogą powodować ból.
Obniżenie lub wypadanie macicy:
Przemieszczenie macicy powodujące ból.
Blizny i zmiany pooperacyjne
Bliznowacenie po operacjach:
Szczególnie w obszarze dna miednicy lub pochwy.
Operacje zwężające pochwę:
Blizny i ból po operacjach dna miednicy. Do szybkiego gojenia ran i urazów po operacjach można również stosować CANNEFF czopki dopochwowe z CBD i kwasem hialuronowym mogą być stosowane wspomagająco.
Reakcje alergiczne
Alergie na środki antykoncepcyjne:
Reakcje na pianki antykoncepcyjne, żele lub prezerwatywy lateksowe.
Reakcje skórne:
Z powodu nieodpowiednich mydeł lub nadmiernej higieny intymnej.
Przyczyny psychiczne i psychosomatyczne
Problemy psychiczne:
Lęk, stres lub wcześniejsza trauma.
Lęk przed kontaktem lub więzią:
Lęk przed intymnością lub niechcianą ciążą.
Nieświadome lęki:
Po nieprzyjemnych doświadczeniach.
Wysoki lęk przed oczekiwaniem:
Szczególnie u niedoświadczonych partnerów seksualnych.
Zmiany hormonalne i zespoły menopauzalne
Urogenitalny zespół menopauzalny:
Zmiany w pochwie i drogach moczowych w okresie menopauzy.
Zespół napięcia przedmiesiączkowego:
Comiesięczne wahania hormonów związane z PMS, które mogą przebiegać z różnymi objawami.
Urazy fizyczne i powikłania
Uszkodzenia w okolicy narządów płciowych:
Urazy lub zabiegi chirurgiczne.
Czyraki lub zapalenie mieszków włosowych:
Bolesne zapalenie mieszków włosowych w okolicy narządów płciowych.
Inne schorzenia
Brak odpowiedniego podniecenia seksualnego:
Prowadzi do niewystarczającej wilgotności (zaburzenia nawilżania) i bólu.
Bóle miofaszialne:
Bóle mięśni i powięzi w obrębie miednicy.
Zmiany rozrostowe w miednicy:
Mięśniaki, guzy i torbiele jajników.
Przewlekłe zapalenie przydatków:
Zapalenia przydatków macicy.
Zespół mięśnia dźwigacza odbytu:
Dawniejsza nazwa: waginizm, ból spowodowany napięciem mięśniowym.
Tak lekarz leczy ból podczas stosunku
Jeśli ból podczas stosunku wynika z przyczyny organicznej, lekarz podejmie odpowiednie leczenie. W przypadku zmniejszonej wilgotności pochwy spowodowanej niedoborem żeńskich hormonów płciowych, na przykład po menopauzie lub usunięciu jajników, lekarz może przepisać krem zawierający estrogen, aby złagodzić dolegliwości.
Dla kobiet, które z powodów medycznych nie mogą stosować preparatów zawierających hormony lub chcą ich unikać, dostępne są alternatywy bezhormonalne. Obejmują one żele, kremy lub czopki, takie jak np. CANNEFF czopki dopochwowe z CBD i kwasem hialuronowym, które zostały specjalnie opracowane do leczenia suchości pochwy.
W przypadku bólu spowodowanego stanami zapalnymi lub infekcjami w okolicy narządów płciowych lekarz przepisuje odpowiednie leki. Mięśniaki i torbiele można częściowo leczyć farmakologicznie; jeśli to nie wystarcza, może być konieczne ich operacyjne usunięcie.
Zabiegi chirurgiczne są konieczne na przykład w ciężkich przypadkach obniżenia macicy, podczas gdy w łagodniejszych przypadkach często wystarczy gimnastyka mięśni dna miednicy lub założenie pessara.
W przypadku skurczów pochwy (waginizmu) pomocne mogą być konsultacje z partnerem, metody terapii behawioralnej oraz programy ćwiczeń, takie jak stopniowe wprowadzanie rozszerzaczy (dylatatorów) w połączeniu z lubrykantem.
Jeśli ból podczas stosunku ma psychiczne przyczyny, zalecane jest leczenie psychoterapeutyczne, aby również zająć się leżącą u podstaw traumą.
Samopomoc przy bólu podczas stosunku seksualnego
Poniższe wskazówki stanowią pierwsze sugestie możliwych rozwiązań, ale w żadnym wypadku nie zastępują konsultacji z terapeutą lub terapeutką.
Pielęgnacja intymna i tkaniny
Oczyszczanie:
W okolicach intymnych zwykle wystarcza oczyszczanie czystą wodą. Unikaj bezpośredniego stosowania mydeł, pianek i żeli pod prysznic, sprayów do higieny intymnej oraz szamponów. Uważaj także, aby podczas kąpieli lub prysznica produkty pielęgnacyjne nie dostały się przypadkowo do okolic intymnych.
Higiena:
Myj okolice intymne zawsze od przodu do tyłu, aby zapobiec infekcjom.
Unikanie nieodpowiednich produktów:
Nie stosuj kremów, żeli ani maści w okolicach intymnych, chyba że są one wyraźnie przeznaczone do tego celu. Zalecamy do tego celu specjalnie opracowany CANNEFF pianka do pielęgnacji intymnej.
Ubrania:
Noś luźne ubrania, które nie uciskają okolic intymnych, zwłaszcza podczas upałów lub gdy pojawiają się dolegliwości. Szczególnie polecane są lekkie tkaniny bawełniane.
Pielęgnacja bielizny:
Pranie bielizny wykonuj przy użyciu detergentów bez wybielaczy, dodatków zapachowych i środków higienicznych, a następnie dokładnie płucz w czystej wodzie.
Antykoncepcja
Środki antykoncepcyjne:
Kobiety, które mają skłonność do bólu podczas stosunku, powinny unikać chemicznych środków antykoncepcyjnych oraz prezerwatyw z powłoką plemnikobójczą. Skonsultuj się z ginekologiem lub ginekolożką, aby dobrać dla siebie najlepszą metodę antykoncepcji.
Radzenie sobie z pośpiechem i stresem
Czas i czułość:
Aby pozytywnie przeżywać seks, niezbędny jest odpowiedni czas i czułość. Poświęć tyle czasu, ile potrzebujesz, aby się rozgrzać. Wspierający partner zaakceptuje, jeśli w sytuacji silnego stresu zechcesz najpierw zrobić przerwę. Przewlekły stres negatywnie wpływa na ciało i psychikę, dlatego regularne fazy odpoczynku są niezbędne.
Ruch:
Aktywności fizyczne, takie jak bieganie czy jazda na rowerze, mogą pomóc w redukcji stresu i dodaniu energii. Niektórzy cenią sobie dzielenie tych aktywności z partnerem, podczas gdy inni wolą relaksować się sami, czytać, słuchać muzyki, medytować lub pozwolić myślom swobodnie płynąć.
Samostanowienie i uważność
Skupienie na łechtaczce:
Łechtaczka jest centralną, erogenną strefą u kobiet. Gdy partner poświęca jej odpowiednią uwagę, może to znacznie zwiększyć przyjemność. Również pieszczoty, czyli intymność bez stosunku płciowego, mogą być dla wielu kobiet przyjemne i satysfakcjonujące.
Komunikacja:
Ważne jest, aby robić to, co sprawia przyjemność Tobie i Twojemu partnerowi. Otwartą komunikację na temat pragnień i potrzeb może wzbogacić wspólne doświadczenia seksualne.
