Wat te doen bij een anale fissuur?
Een tijdige medische controle en daarmee het starten van de behandeling van de anale fissuur kunnen het genezingsproces versnellen en de prognose van het verloop van de aandoening aanzienlijk verbeteren. Bij anale fissuren is het daarom belangrijk om zo snel mogelijk medische hulp en advies in te roepen. Onbehandelde acute anale fissuren kunnen namelijk overgaan in chronische anale fissuren en daardoor ook leiden tot complicaties zoals infecties, anale abcessen of zelfs anale fistels. Hier vindt u alle details over de diagnose en onderzoeken van een anale fissuur bij de arts. Een anale fissuur-operatie wordt meestal pas uitgevoerd als alle andere behandelopties zijn uitgeput. Bij een anale fissuuroperatie bestaat namelijk het risico op beschadiging van de sluitspier, wat in het ergste geval kan leiden tot ontlastingsincontinentie.
Geneest een anale fissuur vanzelf?
Een acute anale fissuur kan met de juiste consequente behandeling meestal zonder gevolgen genezen. Hierbij is het belangrijk om met een passende conservatieve therapie zoals zalven of zetpillen, evenals enkele gedragsmaatregelen, de wondgenezing van de fissuur zo goed mogelijk te ondersteunen en te versnellen. Blijft een anale fissuur echter onbehandeld, dan is de kans groot dat de symptomen van de anale fissuur verergeren. Chronisch worden van de fissuur is dan vaak het onaangename gevolg. Bij chronische anale fissuren zijn de weefselveranderingen rond de kloof in de anus vaak al ver gevorderd. Bij chronische anale fissuren is in veel gevallen een anale fissuuroperatie noodzakelijk, zodat een genezingsproces succesvol kan starten. Vind hier meer informatie over hoe u de genezing van een anale fissuur kunt versnellen.
Hoe verloopt de behandeling van een anale fissuur?
Afhankelijk van het stadium en de omvang van de symptomen van de anale fissuur worden conservatieve of operatieve behandelingen toegepast. De behandeling van een anale fissuur is dus primair afhankelijk van het stadium, of het gaat om een acute of een chronische anale kloof. Daarbij verschilt de acute en chronische anale fissuur niet alleen wat betreft de mate van weefselverandering, maar vooral ook met betrekking tot de duur van het bestaan van de symptomen van de anale fissuur.
Een acute anale fissuur is meestal een oppervlakkige beschadiging van het slijmvlies en duurt doorgaans korter, maximaal vier tot zes weken. De acute anale fissuur kan meestal effectief worden behandeld met conservatieve methoden zoals stoelgangregulatie, zalven, zetpillen of zitbaden, of een combinatie van deze benaderingen. Bij een chronische anale fissuur bestaan de symptomen van de fissuur meestal al langer dan zes tot acht weken. Uit de acute slijmvliesbeschadiging ontstaat hier een zweer en veranderen de wondranden littekenachtig. Soms vormt zich bij de chronische anale fissuur een harde huidplooi, een zogenaamde mariske of voorpostplooi. Werken conservatieve behandelingsmethoden hier niet, dan is een operatie noodzakelijk. Lees hier meer over marisken.
Hoe wordt een acute anale fissuur behandeld?
Bij acute anale fissuren staat pijnverlichting en het bevorderen van de genezing van het weefsel van de scheur in de anus centraal. Dit wordt bereikt door maatregelen zoals stoelgangregulatie met vezelrijke voeding en stoelgangverzachters. Daarnaast kunnen ontstekingsremmende zetpillen of zalven en pijnstillende medicijnen worden gebruikt. In sommige gevallen kunnen ook botuline-toxine-injecties (Botox) worden overwogen om de anale sluitspier te ontspannen. Lees hier ook meer over de behandeling van anale fissuren met zetpillen en hoe u daarmee de genezing van de scheuren in de anus kunt ondersteunen.
Hoe wordt een chronische anale fissuur behandeld?
Chronische anale fissuren die ondanks conservatieve behandelingen niet genezen, kunnen een chirurgische behandeling vereisen. De keuze van de methode voor de anale fissuuroperatie hangt af van verschillende factoren, waaronder de ernst van de fissuur, de symptomen van de anale fissuur en het individuele risicoprofiel van de patiënt. Er zijn twee hoofdmethoden beschikbaar.
Fissurectomie
De fissurectomie is een beproefde chirurgische ingreep voor de behandeling van chronische anale fissuren. Hierbij wordt het beschadigde weefsel van de fissuur chirurgisch verwijderd om de wondgenezing te bevorderen en toekomstige complicaties te voorkomen. Deze ingreep is vooral geschikt voor patiënten bij wie conservatieve behandelingen zoals zalven of zetpillen onvoldoende verbetering hebben gebracht. De ingreep is doorgaans minimaal invasief, maar de genezing kan enkele weken duren. Na de operatie wordt vaak een pijntherapie voorgeschreven om het genezingsproces aangenamer te maken. Een fissurectomie is een veilige optie die veel patiënten duurzame verlichting biedt.
Laterale sfinkterotomie
De laterale sfinkterotomie is een zeer effectieve operatiemethode voor de behandeling van chronische fissuren in de anus. Bij deze chirurgische ingreep wordt de interne sluitspier door een kleine incisie ontspannen om de druk op de fissuur te verminderen en zo de doorbloeding te verbeteren. Hierdoor geneest de fissuur sneller en daalt het risico op terugkeer aanzienlijk. De sfinkterotomie heeft een hoge slagingskans, waardoor deze vooral wordt aanbevolen bij patiënten van wie de klachten ondanks andere behandelingen aanhouden. Omdat de ingreep minimaal invasief is, komen complicaties zelden voor. In sommige gevallen kan lichte incontinentie optreden, daarom wordt deze methode vooral toegepast bij hardnekkige fissuren.
Hoe wordt een anale fissuur na de operatie behandeld?
De postoperatieve zorg omvat het toedienen van pijnstillers en het bevorderen van wondgenezing door regelmatige zitbaden of het gebruik van speciale zalven of zetpillen. De hersteltijd varieert afhankelijk van het type ingreep en de individuele reactie van de patiënt, maar kan doorgaans enkele weken duren. De juiste nazorg na een anale fissuuroperatie is cruciaal voor een snel en succesvol herstel. Pijntherapie, zitbaden, wondverzorging en een aangepaste voeding zijn centrale onderdelen van de postoperatieve zorg. Patiënten moeten geduld hebben, omdat het genezingsproces enkele weken kan duren, en regelmatig contact houden met hun arts. Vind hier meer informatie over hoe u de genezing van een anale fissuur kunt versnellen.
Welke behandeling bij een anale fissuur?
Afhankelijk van het stadium en de duur van de fissuren in het anale gebied zijn er verschillende behandelmogelijkheden, waarover we hier een overzicht geven.
Conservatieve behandelmethoden bij fissuren in het anale gebied
De consequente combinatie van voedingsaanpassing, beweging, anale hygiëne en medicamenteuze behandeling vormt de basis van de conservatieve behandeling. Het doel is om de consistentie van de ontlasting te reguleren, de bestaande fissuur te behandelen met lokaal werkzame geneesmiddelen zoals zalven of zetpillen, en de druk op de sluitspier met passende medicatie te verminderen. De combinatie van deze maatregelen in samenhang met voeding en de juiste hygiëne leidt in de meeste gevallen tot volledige genezing van acute fissuren in de anus.
De rol van voeding en beweging bij anale fissuren
Een passende voeding en voldoende beweging zijn essentieel om harde ontlasting zachter te maken en verstopping te voorkomen. Een vezelrijke voeding, waarbij voldoende volkorenproducten, peulvruchten, fruit en groenten op het menu staan, is hierbij belangrijk. Tegelijkertijd moet er zeker op een voldoende dagelijkse vochtinname worden gelet. Regelmatige beweging stimuleert bovendien de darmactiviteit en houdt de spijsvertering op gang.
Stoelgangregulatie bij anale fissuren
Het doel is een ontlasting die niet te hard is, maar nog wel gevormd. Vooral gemalen psylliumschillen hebben zich bewezen, die verkrijgbaar zijn bij apotheken, maar ook van verschillende fabrikanten in drogisterijen en natuurvoedingswinkels. Psylliumschillen zwellen op bij contact met vloeistoffen en maken zo harde ontlasting zachter en binden juist te vloeibare ontlasting. Psylliumschillen hebben geen eigen smaak. Wie moeite heeft met innemen, kan ze door yoghurt, kefir of haverdrank roeren, of ook door soepen, en kan ook terugvallen op psylliumcapsules.
Zetpillen en medische hulpmiddelen voor de behandeling van anusscheurtjes
Voor de behandeling van een anale fissuur worden vaak verschillende zetpillen gebruikt. Zetpillen kunnen zowel ontstekingsremmende als pijnstillende en genezingsbevorderende eigenschappen hebben. Veel zetpillen bevatten lidocaïne en helpen vooral om pijn en jeuk aan de anus te verlichten. Zetpillen werken snel en lokaal en kunnen zo de genezing en effectieve verlichting van de symptomen van een anale fissuur ondersteunen. De precieze keuze van de zetpil hangt af van het individuele ziektebeeld. Vaak wordt een combinatie van zalven en zetpillen gebruikt om het best mogelijke effect te bereiken. Voor het ondersteunen van de genezing van slijmvliesfissuren vertrouwen veel patiënten op CANNEFF® SUP rectale zetpillen met hyaluronzuur en CBD. Vind enkele nuttige tips voor het juiste gebruik en de dosering van zetpillen voor de behandeling van anale fissuren, maar ook ter ondersteuning van de genezing van het weefsel na een colorectale operatie in de blogpost Behandeling van anale fissuur met zetpillen.
Medicamenteuze behandeling bij scheurtjes in de anus
De medicamenteuze behandeling van de anale fissuur is gericht op het ontspannen van het anale gebied en het behandelen van de acute fissuur met verdovende, pijnstillende en ontstekingsremmende medicijnen. Meestal worden hiervoor crèmes, zalven, maar ook zetpillen gebruikt. Soms wordt aanvullend een orale pijntherapie toegepast.
Anale hygiëne bij de behandeling van fissuren in het anale gebied
Zowel bij de acute anale fissuur als ter preventie van scheurtjes in het anale slijmvlies is de juiste anale hygiëne belangrijk. Zeep of intieme verzorgingsproducten mogen absoluut niet worden gebruikt. Ook vochtig toiletpapier is contraproductief.
Zitbaden met badadditieven zoals kamille bij anale fissuren
Het zitbad is een klassieker in de behandeling van proctologische klachten. Vooral bij acute symptomen van anale fissuren worden zitbaden aanbevolen. Om de doorbloeding in het anale gebied te stimuleren, zijn zitbaden een zinvolle aanvullende maatregel. Ze kunnen de anale regio duurzaam ontspannen. Badadditieven met bijvoorbeeld kamille zouden ontstekingsremmend werken. Vind hier ook verdere informatie over alternatieve therapiebenaderingen bij anale fissuren, of direct over de plantaardige behandeling van anale fissuren.
Anale dilatator
Een anale dilatator, ook bekend als anale spreider, wordt vaak aanbevolen voor de behandeling van anale fissuren. Deze speciale staaf, meestal gemaakt van kunststof of glas, wordt meerdere keren per dag ingebracht om de anus voorzichtig te rekken. Het regelmatig gebruik van de anale dilatator bevordert de doorbloeding en werkt krampverminderend, wat het genezingsproces kan ondersteunen. Door het rekken wordt de verkramping van de sluitspier opgelost en wordt het vastgroeien van de wondranden voorkomen. Hoewel de anale dilatator effectief kan zijn bij de behandeling van anale fissuren, melden veel patiënten dat het gebruik pijnlijk kan zijn en het daardoor moeilijk is om deze procedure consequent uit te voeren.
Analfissuuroperatie bij chronische kloofjes rond de anus
Een anale fissuur wordt alleen operatief behandeld als de conservatieve therapie niet aanslaat of bij een chronische fissuur al sterke weefselveranderingen zoals littekens, zogenaamde marisken of voorpostvouw, of zelfs anale fistels aanwezig zijn. Vaak vindt de ingreep poliklinisch plaats onder lokale verdoving, bij oudere personen kan een ziekenhuisopname nodig zijn. De genezingsfase na een operatie is vanwege de open wondgenezing met enkele weken vrij lang. Op de juiste hygiëne moet hier zeer nauwlettend worden gelet ter ondersteuning van de wondgenezing. De operatie van een anale fissuur brengt altijd het risico met zich mee dat de sluitspier beschadigd raakt, wat kan leiden tot ontlastingsincontinentie. Bij de anale fissuur-operatie wordt het aangetaste en verkalkte weefsel volledig verwijderd en wordt de sluitspier zo veel mogelijk gespaard. De ingreep zelf duurt niet lang, de wond geneest vervolgens bij de juiste verzorging en nazorg over meerdere weken.
Welke medicijnen worden gebruikt om de sluitspier te ontspannen bij de behandeling van een anale fissuur?
Bij de behandeling van anale fissuren zijn ook verschillende medicijnen beschikbaar om de sluitspier te ontspannen. Topische nitraten en calciumantagonisten zijn de meest gebruikte opties, waarbij calciumantagonisten vanwege hun betere verdraagbaarheid vaak de voorkeur krijgen. Botox kan bij chronische anale fissuren een extra optie zijn, maar is kostbaar en brengt risico's met zich mee.
Topische nitraten
Topische nitraten geven stikstofmonoxide (NO) vrij, dat de gladde spieren van de interne sluitspier ontspant. Een ander positief effect is de significante pijnverlichting door het gebruik van nitraatzalven. Echter, bij sommige patiënten zijn hoofdpijn een veelvoorkomende bijwerking, die in sommige gevallen tot het stoppen van de therapie leidt. Bovendien is er na het stoppen van de behandeling een hoog risico op terugval van wel tot 50%.
Calciumantagonisten
Calciumantagonisten zoals bijvoorbeeld nifedipine en diltiazem werken ook ontspannend op de sluitspier en bevorderen de lokale doorbloeding. Deze medicijnen worden vaak in de vorm van op maat gemaakte zalven bereid via magistrale bereiding in de apotheek en door de patiënt gebruikt. Bij gebruik over meerdere weken bieden calciumantagonisten het voordeel van een betere verdraagbaarheid in vergelijking met nitraatzalven.
Botuline-toxine (Botox) bij anale fissuren
Botuline-toxine, ook bekend als Botox, wordt gebruikt voor tijdelijke verlamming van de interne sluitspier. Het zenuwgif zorgt voor ontspanning van de sluitspier gedurende ongeveer drie maanden. De behandelingskosten zijn relatief hoog en in veel landen worden deze kosten niet door de wettelijke ziektekostenverzekeringen gedekt. Bovendien bestaat het risico op incontinentie bij een te hoge dosering.
Welke huismiddeltjes kan ik gebruiken voor de behandeling van een anale fissuur?
Voor de behandeling van een anale fissuur zijn er verschillende huismiddeltjes die verlichting kunnen bieden. Zitbaden met warm water en toevoegingen zoals kamille en eikenbast kunnen kalmerend en ontstekingsremmend werken. Voedingsaanpassingen met vezelrijke voeding en voldoende vocht helpen om de ontlasting zachter te maken en herhaalde irritaties in het anale gebied te voorkomen. Ook lokale toepassingen van bepaalde zalven uit de natuurgeneeskunde kunnen het genezingsproces ondersteunen. Zacht afdrogen na de stoelgang en regelmatige anale hygiëne zijn eveneens belangrijke maatregelen. Naast de deels op recept verkrijgbare zalven, zetpillen en crèmes voor de behandeling van anale fissuren, zijn er dus ook enkele huismiddeltjes om te overwegen. Vooral de stoelgangregulatie door vezelinname is een belangrijke therapeutische maatregel die zowel voor de behandeling als preventie van anale fissuren van belang is. Daarnaast spelen ook zitbaden en een grondige anale hygiëne een belangrijke rol in de aanvullende behandeling om het herstel van de anale fissuren te versnellen. Vind hier ook meer informatie over huismiddeltjes voor de behandeling van een anale fissuur.
Hoe verloopt een anale fissuur?
Met conservatieve maatregelen genezen 60 tot 90 procent van de acute anale fissuren. Als anale fissuren echter niet worden behandeld, bestaat het risico dat deze scheurtjes groter worden of steeds weer terugkeren. Men spreekt dan van een recidiverende anale fissuur. Een tijdige medische controle is daarom belangrijk om een chronisch verloop van de fissuur te voorkomen. Lees hier meer over de anale fissuur arts. Diverse preventieve maatregelen blijken effectief te zijn om terugkerende anale fissuren te voorkomen. Maar ook een chronische anale fissuur is in de meeste gevallen goed te behandelen met een operatie. Na een succesvolle behandeling van een anale fissuur is het belangrijk om de oorzaken en risicofactoren weg te nemen. Informeer u hier over de oorzaken van anale fissuren of direct over de preventie van anale fissuren. De blogpost over de rol van voeding bij de preventie van anale fissuren geeft verdere uitgebreide informatie over het onderwerp.
Hoe snel verdwijnen de klachten van een anale fissuur?
Een acute anale fissuur geneest meestal volledig met conservatieve therapie, maar het vergt geduld. De behandeling wordt continu uitgevoerd over een periode van zes tot acht weken. Vooral bij sterke uiting van de symptomen van de anale fissuur zijn regelmatige controleonderzoeken zinvol. Ondersteunende maatregelen zoals vezelrijke voeding voor stoelgangregulatie, grondige anale hygiëne, zalven of zetpillen maken deel uit van de behandeling en mogen ook in het verbeteringsstadium en tijdens het wondgenezingsproces niet worden verwaarloosd.
Is volledige genezing van een anale fissuur mogelijk?
Als acute anale fissuren snel met conservatieve behandelingsmethoden worden behandeld, is de prognose voor volledige genezing zeer goed. In meer dan 90% van de gevallen geneest de scheur in het anale slijmvlies dan zonder gevolgen. Het is echter belangrijk om de behandeling niet alleen zorgvuldig af te ronden, maar ook na genezing ongunstige gedragingen met betrekking tot de oorzaken van anale fissuren blijvend aan te passen. Zo kunnen verdere scheuren of microscheurtjes in de anus worden voorkomen. Het risico dat de fissuur chronisch wordt, wordt daardoor aanzienlijk verminderd. Vind hier meer informatie over hoe u de genezing van een anale fissuur kunt versnellen. Lees hier meer over het voorkomen van anale fissuren in de blogpost Anale fissuur voorkomen.
Welke complicaties kunnen optreden als gevolg van een anale fissuur?
Tot de meest voorkomende complicaties die door een anale fissuur kunnen ontstaan, behoren anale fistels. Anale fistels zijn vaak het gevolg van anale abcessen. Het risico op infecties of anale abcessen bestaat vooral vanwege het hoge aantal kiemen in het anale kanaal; zodra er een fissuur in het slijmvlies aanwezig is, dringen deze in het weefsel binnen en leidt dit tot infectie en ontsteking. Vind hier meer informatie over anale fistels en anale abcessen. Wanneer de symptomen van een anale fissuur zoals pijn rond de anus of bloed in de ontlasting snel verdwijnen, zien veel patiënten af van verdere medische controle. Niet zelden is de wond in het anale slijmvlies echter slechts oppervlakkig gesloten, en in de diepte van de microscheur of scheur ontwikkelt zich door bacteriële besmetting met de altijd aanwezige darmbacteriën snel een chronische ontsteking. Lees hier ook meer over bloedingen bij een anale fissuur.
Hoe ontstaat een mariske door anale fissuren?
Als het litteken van de fissuur in het anale slijmvlies niet voldoende stabiel is en ook tijdens normale stoelgang steeds weer openscheurt, kunnen voorpostplooien en woekeringen van het slijmvlies ontstaan. Vaak worden deze huidflapjes aangezien voor aambeien of een poliep. Zogenaamde marisken kunnen aanzienlijke grootte bereiken en uit de anus steken. In het verdere verloop kunnen zich ontlasting en bacteriën vastzetten, die het slijmvlies rond de anus verder irriteren. Lees hier meer over marisken.
