Jakie są przyczyny przetoki okołoodbytniczej?
Przetoka okołoodbytnicza Analfistel często powstaje w związku z nagromadzeniem ropy w okolicy odbytu, czyli ropniem okołoodbytniczym. Przetoki okołoodbytnicze mogą jednak występować także samodzielnie. Przetoka okołoodbytnicza powstaje zazwyczaj jako bezpośredni skutek zapalenia gruczołów proktodealnych. Gruczoły te znajdują się na przejściu błony śluzowej jelita grubego do kanału odbytu – ostatniego odcinka przewodu pokarmowego. Organizm odgradza ten ropień lub nagromadzenie ropy za pomocą tzw. tkanki ziarninowej, tworząc torebkę ropnia wokół ogniska ropnego. Ropień okołoodbytniczy rozprzestrzenia się w kierunku, w którym tkanka stawia najmniejszy opór. W ten sposób powstaje kanał przetoki, który po przebiciu się na powierzchnię skóry może stale wydzielać wydzielinę lub ropę. Ponieważ przebieg tych kanałów przetokowych może być bardzo różny, przetoki okołoodbytnicze dzieli się na różne typy, które różnią się położeniem i związkiem z mięśniem zwieraczem odbytu. Dla prawidłowego leczenia przetok okołoodbytniczych kluczowe znaczenie ma położenie, stopień zaawansowania i przebieg przetoki, a więc diagnoza i badania lekarskie.
Przetoki okołoodbytnicze Analfisteln często powstają także po chorobach odbytu, takich jak na przykład szczelina odbytu lub po urazach w okolicy anorektalnej. Może to być spowodowane praktykami seksualnymi, takimi jak stosunek analny, ale także na przykład połkniętymi ośćmi ryb lub wykałaczkami. Często więc przyczyną przetoki okołoodbytniczej jest niewielkie pęknięcie skóry lub błony śluzowej odbytu, tzw. szczelina odbytu. Jeśli taka zmiana błony śluzowej odbytu ulegnie zakażeniu, infekcja może przeniknąć głębiej w tkankę. W ten sposób może powstać przetoka okołoodbytnicza, która przebija mięsień zwieracz i powoduje także ropnie okołoodbytnicze. Również indywidualne uwarunkowania anatomiczne, takie jak pogłębione krypty lub kieszonki odbytnicze, mogą prowadzić do gromadzenia się kału w tych miejscach i wywoływać zapalenie gruczołów proktodealnych.
Jakie choroby najczęściej prowadzą do przetok okołoodbytniczych?
Istnieje wiele chorób i czynników, które zwiększają ryzyko powstania ropnia okołoodbytniczego i przetoki okołoodbytniczej. Większość przetok okołoodbytniczych wynika z ropni okołoodbytniczych. Poza zapaleniem gruczołów proktodealnych, przetoki okołoodbytnicze mogą powstawać przede wszystkim w przebiegu przewlekłych zapalnych chorób jelit, takich jak wrzodziejące zapalenie jelita grubego czy choroba Leśniowskiego-Crohna. Należy także uwzględnić w wywiadzie, diagnozie i poszukiwaniu przyczyn cukrzycę, choroby układu krwiotwórczego (np. białaczki) oraz choroby związane z osłabieniem odporności (infekcja HIV). Więcej informacji o objawach przetoki okołoodbytniczej oraz o diagnozie i badaniach znajdziesz w naszym wpisie na blogu Lekarz od przetoki okołoodbytniczej.
Jakie czynniki ryzyka wpływają na powstanie przetoki okołoodbytniczej?
Według najnowszych badań istnieje kilka czynników ryzyka, które sprzyjają powstawaniu przetok okołoodbytniczych. Czynniki te mogą indywidualnie lub w połączeniu zwiększać ryzyko powstania przetoki. Unikanie lub kontrolowanie tych czynników może pomóc zmniejszyć ryzyko wystąpienia przetok okołoodbytniczych lub nawet zapobiec ich powstaniu. Oprócz chorób takich jak przewlekłe zapalne choroby jelit, cukrzyca, osłabienie odporności czy choroby krwi, różne nawyki życiowe, takie jak palenie papierosów czy długotrwałe siedzenie, mogą zwiększać prawdopodobieństwo powstania przetoki okołoodbytniczej. Poniżej przedstawiamy przegląd różnych czynników ryzyka powstawania przetok, które warto uwzględnić w codziennym życiu:
- Nadmierne spożycie mocno przyprawionych potraw, które mogą dodatkowo podrażniać wrażliwą okolicę odbytu.
- Brak aktywności fizycznej oraz długie siedzenie, co prowadzi do zmniejszonego ukrwienia i zwiększonego ciśnienia w okolicy odbytu.
- Długie przebywanie na toalecie podczas wypróżniania, co zwiększa nacisk na kanał odbytu.
- Palenie papierosów i regularne spożywanie alkoholu, które osłabiają układ odpornościowy i mogą wpływać na reakcje zapalne w organizmie.
- Zaburzenia metabolizmu tłuszczów, które prowadzą do odkładania się tkanki tłuszczowej w organizmie i mogą zwiększać ryzyko stanów zapalnych.
- Stres psychospołeczny, który może osłabiać funkcje odpornościowe i tym samym nasilać stany zapalne w organizmie.
- Nadwaga (otyłość), która może zwiększać ciśnienie w okolicy anorektalnej i prowadzić do zaburzeń ukrwienia.
- Cukrzyca, która może utrudniać gojenie ran i zwiększać ryzyko infekcji.
- Choroby skóry, które czynią skórę wokół odbytu bardziej wrażliwą i zwiększają ryzyko stanów zapalnych.
- Zwiększone dzienne spożycie soli, które prowadzi do odwodnienia i może negatywnie wpływać na zdrowie jelit.
Przeczytaj także więcej o leczeniu przetok okołoodbytniczych oraz o leczeniu przetok za pomocą czopków. Ważne jest również, aby zapoznać się z informacjami na temat zapobiegania przetokom okołoodbytniczym oraz objawów przetoki okołoodbytniczej.
