Leczenie ropnia okołoodbytniczego

Ziel der Behandlung eines Analabszesses ist eine schnellstmögliche Entlastung des Gewebes mit einem damit notwendigen Abfluss von Eiter. Damit können die Beschwerden meist sehr schnell und erfolgreich gelindert werden. In der Regel wird der Abszess durch eine Operation geöffnet und gereinigt. Die operative Versorgung erfolgt je nach Lokalisation und Größe des Analabszesses in Voll- oder Teilnarkose. Das Ziel der Operation ist natürlich auch eine erneute Bildung, das heißt, einen wiederkehrenden Abszess zu verhindern. Prinzipiell gibt es zur Behandlung eines Analabszesses, neben dem operativen Therapieansatz, auch eine konservative Behandlungsoption. Die konservative Therapie besteht aus Antibiotika zur Bekämpfung der Entzündung, zumeist in Kombination mit Schmerzmitteln. Ein konservativer Behandlungsansatz ist aber nur in Ausnahmefällen bei sehr kleinen Entzündungen bzw. Analabszessen oder nach einer spontanen Perforation des Abszesses erfolgversprechend. In diesen Fällen ist eine engmaschige ärztliche Überwachung entscheidend, um Komplikationen wie wiederkehrende Abszesse oder die Bildung einer Analfistel zu vermeiden.
Dr med. univ. Lukas Heschl

Autor

Dr med. univ. Lukas Heschl

Inhaltsverzeichnis

Jak leczy się ropień okołoodbytniczy?

Leczenie ropnia odbytu zależy od stadium choroby, a także od rozmiaru i lokalizacji ropnia. Większość ropni odbytu jest leczona operacyjnie.

Jak przebiega ropień okołoodbytniczy?

Przebieg zaczyna się od ostrych objawów ropnia odbytu. Terminowe i odpowiednie leczenie jest kluczowe dla szybkiego procesu gojenia ropnia odbytu.

Jak szybko lub kiedy należy operować ropień okołoodbytniczy?

Ropień okołoodbytniczy powinien zostać operowany jak najszybciej po postawieniu diagnozy, najlepiej w ciągu 48 godzin.

Jak leczy się ropień odbytu?

Leczenie ropnia odbytu zależy od stadium choroby, a także od rozmiaru i położenia ropnia. Większość ropni odbytu jest leczona operacyjnie. Zasadniczo istnieją jednak dwa podejścia terapeutyczne: zachowawcze i operacyjne.

Terapia zachowawcza polega na stosowaniu antybiotyków lub leków przeciwzapalnych w połączeniu z lekami przeciwbólowymi. Podejście zachowawcze jest jednak skuteczne tylko w wyjątkowych przypadkach bardzo małych stanów zapalnych lub ropni odbytu albo po spontanicznym pęknięciu ropnia. W takich przypadkach bardzo ważna jest ścisła kontrola lekarska, aby zapobiec ewentualnym powikłaniom, takim jak nawracający ropień czy nawet przetoka odbytu. Przeczytaj tutaj więcej o niezbędnych krokach i opcjach w leczeniu ropnia odbytu oraz o operacji ropnia odbytu.

Leczenie farmakologiczne ropnia odbytu

W leczeniu farmakologicznym dostępne są różne możliwości, które mogą być stosowane w zależności od położenia, stanu i wielkości otorbionego ogniska zapalnego. 

We wczesnej fazie choroby lub przy mniejszych stanach zapalnych można spróbować leczyć ropień antybiotykami, zwłaszcza gdy jest on niewielki, mały i powierzchowny. Jednak antybiotyki pomagają tylko w nielicznych przypadkach i często stosuje się je dodatkowo do terapii chirurgicznej, czyli operacji ropnia odbytu. Ropień odbytu powstaje często na skutek zatkanych gruczołów w okolicy odbytu, ale także przez zapalenie szczeliny odbytu. Za pomocą czopków CANNEFF® SUP można Przyspieszają gojenie i regenerację tkanek w chorobach kanału anorektalnego lub wspomagają proces gojenia się wrzodów w okolicy odbytnicy. Również Czopki zawierające substancje przeciwzapalne lub przeciwbólowe mogą być zalecane przez lekarza jako część zachowawczego leczenia. 

Czopki doodbytnicze CANNEFF

CANNEFF® SUP może pomóc złagodzić dolegliwości spowodowane nieswoistymi zapaleniami jelit i poprawić samopoczucie pacjentów. Również po operacji ropnia okołoodbytniczego, aby wspomóc proces gojenia, można stosować czopki CANNEFF® SUP. Jeśli ropień okołoodbytniczy ma już charakter przewlekły, istnieje ryzyko powikłań i powstania przetoki okołoodbytniczej. Proces gojenia przetok okołoodbytniczych również można wspierać czopkami CANNEFF® SUP. Przeczytaj więcej o tym, jak przyspieszyć proces gojenia w artykule o leczeniu ropnia okołoodbytniczego czopkami.

Operacja ropnia okołoodbytniczego – nacięcie i drenaż

W przypadku większości ropni okołoodbytniczych konieczna jest interwencja chirurgiczna. Ropień okołoodbytniczy jest nacinany, aby umożliwić odpływ ropy. Zabieg ten często przeprowadza się w znieczuleniu miejscowym, jednak przy większych lub głębszych ropniach może być konieczne znieczulenie ogólne. Przeczytaj tutaj wszystko na temat operacji ropnia okołoodbytniczego

Opieka pooperacyjna i pielęgnacja rany po operacji w celu przyspieszenia procesu gojenia ropnia okołoodbytniczego

Opieka pooperacyjna i pielęgnacja rany po operacji ropnia okołoodbytniczego odgrywa kluczową rolę w przyspieszeniu procesu gojenia. Rana pozostaje otwarta w kanale odbytu, aby umożliwić odpływ i gojenie się rany od wewnątrz. Konieczne są regularne płukania i zmiana opatrunków, aby zapobiec ponownej infekcji. Należy również podjąć działania wspierające gojenie się rany w kanale odbytu, aby zapobiec powikłaniom. W celu wsparcia procesu gojenia po operacjach anorektalnych dostępne są cenne opinie dotyczące stosowania czopków CANNEFF® SUP, które mogą odpowiednio wspomagać gojenie się rany. Przeczytaj więcej o leczeniu ropni okołoodbytniczych za pomocą czopków.

Jaka maść na ropień okołoodbytniczy?

Sama maść często nie wystarcza, aby rozwiązać problem. Niemniej jednak maści mogą być stosowane wspomagająco w leczeniu, aby złagodzić objawy ropnia okołoodbytniczego, takie jak ból i stan zapalny odbytu. W przypadku ropnia okołoodbytniczego ważne jest szybkie skonsultowanie się z lekarzem, ponieważ w wielu przypadkach konieczne jest leczenie chirurgiczne. Niektóre maści stosowane w leczeniu objawowym ropni okołoodbytniczych to maści przeciwbólowe z lidokainą lub maści zawierające kortyzon, które mogą zmniejszać stan zapalny i powinny być stosowane pod nadzorem lekarza. Należy jednak podkreślić, że w przypadku ropnia okołoodbytniczego często konieczne jest chirurgiczne opróżnienie. Maści mogą być więc stosowane jedynie jako uzupełnienie leczenia. W przypadku podejrzenia ropnia okołoodbytniczego należy pilnie udać się do lekarza, aby zapewnić szybkie, skuteczne i odpowiednie do stadium ropnia leczenie.

Jakie domowe sposoby stosować jako uzupełnienie leczenia ropnia okołoodbytniczego?

Domowe sposoby jako uzupełniające leczenie ropni okołoodbytniczych służą przede wszystkim łagodzeniu objawów i mogą wspierać gojenie po operacji ropnia okołoodbytniczego. Ponieważ ropnie okołoodbytnicze często są poważniejsze i wymagają leczenia operacyjnego, zawsze powinna zostać postawiona diagnoza i przeprowadzone leczenie przez lekarza. Domowe sposoby powinny być stosowane przy ropniu okołoodbytniczym jedynie jako uzupełnienie łagodzenia objawów, takich jak ból i stan zapalny w okolicy odbytu. Domowe sposoby nie zastępują jednak leczenia lekarskiego, ponieważ ropnie okołoodbytnicze często muszą być chirurgicznie otwarte i opróżnione, aby zapewnić pełne wyleczenie. Oczywiście istnieje kilka sprawdzonych domowych sposobów na uzupełniające leczenie ropnia okołoodbytniczego. 

Kąpiele nasiadowe z dodatkami przeciwzapalnymi, takimi jak rumianek

Kąpiele nasiadowe z rumiankiem lub korą dębu działają przeciwzapalnie i łagodząco. Regularne stosowanie kąpieli nasiadowych, około dwa do trzech razy dziennie, może oczyścić okolicę odbytu, poprawić krążenie w tej części ciała i tym samym wspomóc gojenie. 

Dieta bogata w błonnik z odpowiednim spożyciem płynów

Dodatkowo dieta bogata w błonnik w połączeniu z odpowiednim nawodnieniem wspomaga wypróżnienia. Dzięki temu można uniknąć niepotrzebnego nacisku w okolicy odbytu. 

Dokładna higiena okolicy odbytu

Dokładna higiena odbytu odgrywa również kluczową rolę w wspieraniu gojenia ran i przyspieszaniu procesu leczenia kanału odbytu po operacji ropnia okołoodbytniczego. Pomimo tych domowych sposobów, przy podejrzeniu ropnia okołoodbytniczego zawsze należy skonsultować się z lekarzem, ponieważ w wielu przypadkach konieczne jest leczenie chirurgiczne.

Jak przebiega ropień okołoodbytniczy?

Przebieg zaczyna się od ostrych objawów ropnia okołoodbytniczego. Należą do nich silny ból, obrzęk i zaczerwienienie w okolicy odbytu. Ropień często tworzy się jako bolesne, opuchnięte, odgraniczone miejsce, które stopniowo wypełnia się ropą. Wczesne i odpowiednie leczenie jest kluczowe dla szybkiego procesu gojenia ropnia okołoodbytniczego. 

Podstawowym sposobem leczenia jest chirurgiczne drenaż, podczas którego usuwa się ropę i dokładnie oczyszcza tkanki dotknięte ropniem odbytu. Ten zabieg pomaga zwalczyć infekcję i złagodzić ból w okolicy odbytu. Po drenażu ważna jest staranna opieka pooperacyjna, aby wspomóc gojenie i zapobiec powikłaniom, takim jak rozwój przetoki odbytu lub nawrotowi ropnia odbytu. Obejmuje to regularne kontrole rany, przestrzeganie zasad higieny w okolicy odbytu oraz ewentualne stosowanie antybiotyków, aby zapobiec ponownej infekcji. Przy odpowiednim leczeniu i dobrej opiece większość pacjentów z ropniem odbytu całkowicie wraca do zdrowia. Nieleczony ropień odbytu może jednak prowadzić do poważnych powikłań i znacznie wydłużyć proces gojenia.

Jak szybko lub kiedy należy operować ropień odbytu?

Ropień odbytu należy operować jak najszybciej po postawieniu diagnozy, najlepiej w ciągu 48 godzin. Nieleczony ropień odbytu może się powiększać i prowadzić do poważnych powikłań, takich jak powstanie przetoki czy sepsa, czyli zatrucie krwi. Ropień odbytu to ostry stan zapalny, który objawia się silnym bólem, zaczerwienieniem, obrzękiem i gorączką. Ponieważ choroba zazwyczaj nie ustępuje samoistnie, w większości przypadków konieczna jest interwencja chirurgiczna, aby opróżnić ropień i zwalczyć infekcję. Proces gojenia po operacji ropnia odbytu trwa zwykle kilka tygodni, a regularne kontrole są ważne, aby uniknąć powikłań. W szczególnie ciężkich przypadkach może rozwinąć się przetoka odbytu, która wymaga dalszego leczenia.

Dlaczego szybka operacja przy ropniu odbytu jest ważna?

Wczesna operacja ropnia okołoodbytniczego nie tylko zapobiega rozprzestrzenianiu się infekcji w tkance okołoodbytniczej, ale także łagodzi silny ból i objawy ropni okołoodbytniczych. Jednocześnie zmniejsza ryzyko powikłań. Opóźnione leczenie ropni okołoodbytniczych może spowodować, że stan zapalny wniknie głębiej w otaczające tkanki, co może skutkować skomplikowanym i dłuższym procesem gojenia. 

Czy przy ropniu okołoodbytniczym zawsze wykonuje się operację, czy istnieje leczenie zachowawcze?

Czy leczenie chirurgiczne przy ropniu okołoodbytniczym jest konieczne, zależy w dużej mierze od stadium choroby, lokalizacji oraz wielkości ropnia. Zasadniczo istnieją dwa podejścia terapeutyczne do leczenia ropnia okołoodbytniczego lub ropnia okołoodbytniczego – konserwatywne i operacyjne. Podejście konserwatywne jest jednak skuteczne tylko w wyjątkowych przypadkach bardzo małych stanów zapalnych lub ropni okołoodbytniczych albo po spontanicznym pęknięciu ropnia. W takich przypadkach bardzo ważna jest ścisła kontrola lekarska, aby zapobiec ewentualnym powikłaniom, takim jak nawracający ropień czy nawet przetoka odbytu. Terapia konserwatywna polega na stosowaniu antybiotyków zwalczających stan zapalny w połączeniu z lekami przeciwbólowymi. Mogą być również stosowane czopki o działaniu przeciwzapalnym lub przeciwbólowym. CANNEFF® SUP może pomóc złagodzić dolegliwości spowodowane nieswoistymi zapaleniami jelit i poprawić samopoczucie pacjentów. Również po operacji ropnia okołoodbytniczego można wspomagać proces gojenia się rany za pomocą czopków CANNEFF® SUP. Przeczytaj więcej o leczeniu ropni okołoodbytniczych za pomocą czopków. Dowiedz się, jak czopki CANNEFF® SUP mogą Przyspieszyć gojenie i regenerację tkanek w chorobach kanału anorektalnego.

Czy czyrak okołoodbytniczy może się wyleczyć sam?

W przypadku mniejszych czyraków okołoodbytniczych lub okołoodbytniczych czyraków może dojść do samoistnego wyleczenia nawet bez operacji czyraka okołoodbytniczego. Jednak jest to niezwykle rzadkie. Zazwyczaj czyraki okołoodbytnicze powiększają się, a jama ropna może się odpowiednio powiększyć. To obrzmienie w tkance okołoodbytniczej może pogorszyć objawy czyraka. Czyrak może również samoistnie się opróżnić, co może prowadzić do powstania przetoki okołoodbytniczej. Leczenie czyraka okołoodbytniczego jest więc prawie zawsze chirurgiczne i powinno być przeprowadzone jak najwcześniej.

Czy całkowite wyleczenie czyraka okołoodbytniczego jest możliwe?

Tak, całkowite wyleczenie czyraka okołoodbytniczego jest zazwyczaj możliwe, jeśli czyrak zostanie wcześnie i odpowiednio leczony. Przy odpowiednim leczeniu i starannej opiece pooperacyjnej większość czyraków okołoodbytniczych może całkowicie się zagoić, a pacjenci mogą wrócić do normalnego życia. W niektórych przypadkach mogą jednak wystąpić długotrwałe skutki lub skłonność do nawracających czyraków okołoodbytniczych, zwłaszcza jeśli przewlekłe choroby będące przyczyną nie zostaną odpowiednio leczone.

Kluczem do skutecznego wyleczenia jest dokładne chirurgiczne drenaż ropnia, podczas którego usuwa się całą ropę i dokładnie oczyszcza dotknięty obszar. Skuteczne leczenie obejmuje także terapię powikłań, takich jak przetoki odbytu, które mogą rozwinąć się z ropnia. Jeśli przetoka występuje, konieczne jest jej dodatkowe leczenie, ponieważ w przeciwnym razie może ona stanowić przewlekłe źródło infekcji, które opóźnia gojenie i zwiększa ryzyko nawrotu ropni.

Ważne jest również leczenie możliwych podstawowych przyczyn, takich jak choroby przewlekłe lub procesy zapalne, które mogą przyczyniać się do powstawania ropni. Należy do nich na przykład terapia chorób takich jak choroba Leśniowskiego-Crohna, które mogą odgrywać rolę predysponującą. Istotna jest także dobra opieka po zabiegu: pacjenci powinni ściśle stosować się do zaleceń lekarza dotyczących pielęgnacji rany i higieny, aby uniknąć ponownej infekcji lub komplikacji. Obejmuje to regularną zmianę opatrunków oraz przestrzeganie zasad higieny w dotkniętym obszarze. 

Jakie komplikacje mogą wystąpić w wyniku ropnia odbytu?

Nieleczony ropień odbytu może prowadzić do poważnych komplikacji zdrowotnych, które nie tylko są bolesne, ale mogą mieć także długotrwałe skutki. Dlatego ważne jest, aby przy podejrzeniu ropnia odbytu jak najszybciej zgłosić się do lekarza, aby zminimalizować ryzyko. Poniżej wyjaśniono niektóre z najczęstszych komplikacji, które mogą wystąpić w związku z ropniem odbytu.

Powstawanie przetoki odbytu

Jednym z najczęstszych następstw ropnia odbytu jest powstanie przetoki odbytu. Jest to nienaturalny, tunelowaty kanał, który tworzy się między kanałem odbytu a powierzchnią skóry. Ten kanał przetoki rozwija się z pierwotnego ropnia, który nie mógł się całkowicie zagoić. Przetoki odbytu zwykle powodują nawracające infekcje oraz stały wypływ ropy lub wydzieliny przez kanał przetoki. Przetoki odbytu zazwyczaj leczy się jedynie chirurgicznie, co w zależności od złożoności przetoki może być bardzo skomplikowane i czasochłonne.

Rozprzestrzenianie się infekcji aż do sepsy 

Szczególnie poważnym powikłaniem jest sepsa, która może wystąpić, gdy infekcja ropnia rozprzestrzeni się na cały organizm. Sepsa to zagrażająca życiu reakcja układu odpornościowego, która może prowadzić do uszkodzenia narządów. Szczególnie narażone są osoby z osłabionym układem odpornościowym. Sepsa wymaga natychmiastowego leczenia na oddziale intensywnej terapii, ponieważ bez szybkiej interwencji może być śmiertelna. Jeśli ropień pozostanie nieleczony, istnieje ogólne ryzyko rozprzestrzenienia się infekcji na otaczające tkanki w okolicy odbytu. Takie rozprzestrzenianie się ropnia okołoodbytniczego znacznie utrudnia leczenie, ponieważ głębiej położone infekcje często można leczyć tylko za pomocą skomplikowanych zabiegów chirurgicznych i intensywnej opieki pooperacyjnej. W takich przypadkach czas gojenia się wydłuża, a ryzyko ponownych infekcji jest większe. Również w przypadku nagłego opróżnienia ropnia, gdy ropień pęka niekontrolowanie, higiena okolic intymnych jest kluczowym czynnikiem. W przeciwnym razie bakterie mogą łatwo rozprzestrzeniać się w okolicy intymnej, co szczególnie u kobiet zwiększa ryzyko zapalenia pochwy lub zapalenia pęcherza

Przewlekły ból i nietrzymanie stolca

Długoterminowe powikłania ropnia okołoodbytniczego mogą obejmować także przewlekły ból i zaburzenia funkcji zwieracza odbytu. Powtarzające się zabiegi lub rozprzestrzenianie się infekcji mogą uszkodzić otaczającą tkankę. W niektórych przypadkach prowadzi to do upośledzenia funkcji zwieracza, co z kolei może skutkować nietrzymaniem stolca. Takie uszkodzenie jest zazwyczaj trudne do naprawienia i stanowi poważne ograniczenie jakości życia dla pacjentów.

Zaburzenia gojenia się ran przy ropniach okołoodbytniczych

Po chirurgicznym opróżnieniu ropnia okołoodbytniczego mogą wystąpić zaburzenia gojenia się ran. Błona śluzowa w okolicy odbytu jest bardzo wrażliwym obszarem. Zaburzenia gojenia pojawiają się, gdy rana w kanale odbytu nie goi się prawidłowo lub na przykład z powodu niewłaściwej pielęgnacji pooperacyjnej, higieny odbytu lub braku oczyszczania rany dochodzi do ponownej infekcji. Może to prowadzić do znacznie wydłużonego procesu gojenia i wymagać dalszych zabiegów operacyjnych, takich jak ponowna operacja ropnia okołoodbytniczego. Zaburzenia gojenia zwiększają również ryzyko powstania przetoki okołoodbytniczej lub ponownego pojawienia się ropnia.

Nawracające ropnie odbytu

Ropnie okołoodbytnicze mają tendencję do nawrotów. Powtarzające się stany zapalne i przerwanie zapalenia przez błonę śluzową odbytnicy mogą prowadzić do powstania przetok odbytu. Nawrót ropnia odbytu oznacza ponowne pojawienie się ropnia po początkowo skutecznym leczeniu. Nawracający ropień odbytu może wystąpić, jeśli ropień nie został całkowicie usunięty lub przyczyna podstawowa nie została odpowiednio leczona. Leczenie nawracającego ropnia odbytu często wymaga dokładniejszego badania i precyzyjnej interwencji chirurgicznej. Ważne jest, aby upewnić się, że wszystkie zakażone obszary zostały dokładnie usunięte, a jednocześnie leczone są przyczyny podstawowe, aby zapobiec przyszłym nawrotom. W niektórych przypadkach może być konieczne przeprowadzenie dodatkowych badań diagnostycznych, takich jak badanie pod kątem przetok odbytu lub chorób przewlekłych.

Związek między ropniem odbytu a szczeliną odbytu

Szczelina odbytu, bolesna rana na błonie śluzowej kanału odbytu, może być zarówno przyczyną, jak i skutkiem ropnia odbytu. Nieleczona szczelina odbytu może prowadzić do infekcji w kanale odbytu, która może przekształcić się w ropień. Z drugiej strony, silne ciśnienie i stan zapalny wywołane ropniem odbytu mogą uszkodzić delikatną błonę śluzową kanału odbytu, powodując lub sprzyjając powstaniu szczeliny. Obie choroby często się wzajemnie nasilają, ponieważ silny ból i napięcie mięśni zwieracza przy szczelinie utrudniają gojenie ropnia i odwrotnie. W takich przypadkach konieczne jest kompleksowe leczenie, aby zwalczyć zarówno infekcję, jak i uszkodzenia lub szczeliny błony śluzowej w okolicy odbytu oraz długoterminowo złagodzić objawy.

Jak dochodzi do nawrotu ropnia okołoodbytniczego?

Nawracający ropień okołoodbytniczy może być spowodowany niepełnym drenażem podczas operacji ropnia okołoodbytniczego lub powstaniem przetoki okołoodbytniczej. Objawy nawracającego ropnia są podobne do objawów pierwotnego ropnia i obejmują silny ból, zaczerwienienie, obrzęk oraz czasami gorączkę. Możliwe przyczyny nawrotu ropnia okołoodbytniczego to:

Niepełny drenaż

Jeśli podczas pierwszej operacji ropnia okołoodbytniczego nie udało się całkowicie usunąć wszystkich zakażonych obszarów lub ropy, ropień może powrócić. Niewystarczające drenażowanie pozwala infekcji na ponowny rozwój i utworzenie nowego ropnia.

Przetoki okołoodbytnicze

W wielu przypadkach ropień okołoodbytniczy może prowadzić do powstania przetoki okołoodbytniczej. Jeśli przetoka nie zostanie prawidłowo wyleczona, może stać się przewlekłym źródłem infekcji i sprzyjać powstawaniu nowych ropni. Więcej informacji na temat leczenia przetok okołoodbytniczych za pomocą czopków znajdziesz tutaj.

Niewystarczające leczenie przyczyny ropnia okołoodbytniczego

Również czynniki takie jak przewlekłe stany zapalne lub niektóre choroby, np. choroba Leśniowskiego-Crohna, mogą sprzyjać powstawaniu ropni. Jeśli te podstawowe przyczyny nie są odpowiednio leczone, istnieje ryzyko nawrotu ropnia okołoodbytniczego.

Czynniki higieniczne

Niewystarczająca higiena w okolicy odbytu może również prowadzić do ponownej infekcji. Brak odpowiedniej higieny analnej może zwiększyć prawdopodobieństwo, że bakterie dostaną się do rany i utworzą nowy ropień okołoodbytniczy.

Powrót do bloga
Dr med. univ. Lukas Heschl

Dr med. univ. Lukas Heschl

Specjalista medycyny ogólnej

Dr med. univ. Lukas Heschl jest lekarzem ogólnym. Po ukończeniu studiów medycyny w 2013 roku, dr med. univ. Lukas Heschl od 2017 roku pracuje jako praktykujący lekarz ogólny, dbając o dobro swoich pacjentów. W 2019 roku został partnerem w praktyce lekarza wiejskiego w Oed, Dolna Austria. Jako pierwsza osoba kontaktowa we wszystkich sprawach medycznych, dr med. univ. Lukas Heschl polega na innowacyjnych metodach leczenia, takich jak produkty medyczne CANNEFF przeciw zapaleniom i poprawiające regenerację błony śluzowej w okolicach intymnych.