Wat zijn de oorzaken van een anale fistel?
Vaak ontstaat een anale fistel in verband met een ophoping van pus in het anale gebied, een anale abces. Anale fistels kunnen echter ook op zichzelf voorkomen. Een anale fistel ontstaat meestal als direct gevolg van een ontsteking in het gebied van de proctodeale klieren. Deze klieren liggen bij de overgang van het dikke darm slijmvlies naar het anale kanaal – het laatste deel van het spijsverteringskanaal. Het lichaam omsluit deze abces of pusophoping met zogenaamd granulatieweefsel, en er ontstaat een abceskapsel rond de pusbron. De anale abces verspreidt zich in de richting waar het weefsel de minste weerstand biedt. Op deze manier ontstaat een fistelgang, die zodra hij door de huid naar buiten doorbreekt, ook continu vocht of pus kan afgeven. Omdat deze fistelgangen zeer verschillend kunnen verlopen, worden anale fistels ook in verschillende typen ingedeeld, die verschillen afhankelijk van de ligging en relatie tot de sluitspier. Voor de juiste behandeling van anale fistels spelen de ligging, ernst en verloop van de fistel en daarmee de diagnose en onderzoeken bij de arts een centrale rol.
Vaak ontstaan anale fistels ook na anale aandoeningen zoals bijvoorbeeld een anale fissuur of na verwondingen in het anorectale gebied. Dit kan het gevolg zijn van seksuele praktijken zoals anale seks, maar ook bijvoorbeeld door ingeslikte visgraten of tandenstokers. Vaak is dus een kleine scheur in de huid of het slijmvlies van de anus, een zogenaamde anale fissuur, de oorzaak van een anale fistel. Als zo’n letsel van het anale slijmvlies geïnfecteerd raakt, kan de infectie dieper in het weefsel doordringen. Ook zo kan zich onder omstandigheden een anale fistel vormen, die de sluitspier doorboort en ook anale abcessen veroorzaakt. Ook individuele anatomische kenmerken, zoals diepe crypten of anale zakjes, kunnen leiden tot ophoping van ontlasting daarin en daardoor een ontsteking van de proctodeale klieren veroorzaken.
Welke aandoeningen leiden het vaakst tot anale fistels?
Er zijn verschillende ziekten en factoren die het risico op een anale abces en een anale fistel verhogen. De meeste anale fistels zijn terug te voeren op anale abcessen. Naast een ontsteking van de proctodeale klieren kunnen anale fistels vooral ook ontstaan door chronisch-inflammatoire darmziekten zoals colitis ulcerosa of de ziekte van Crohn. Ook diabetes mellitus, ziekten van het bloedvormende systeem (bijv. leukemie), evenals aandoeningen die gepaard gaan met een immuundeficiëntie (HIV-infectie) moeten worden meegenomen in de anamnese, diagnose en oorzakenonderzoek bij anale fistels. Lees hier meer over de symptomen van een anale fistel of over de diagnose en onderzoeken in onze blogpost Anale fistel arts.
Welke risicofactoren bestaan er voor de oorzaak van een anale fistel?
Volgens de nieuwste inzichten zijn er enkele risicofactoren die anale fistels bevorderen. Deze risicofactoren kunnen individueel of in combinatie het risico op het ontstaan van een anale fistel verhogen. Door het vermijden of beheersen van deze factoren kunt u bijdragen aan het verminderen of zelfs voorkomen van anale fistels. Naast ziekten zoals chronisch-inflammatoire darmziekten, diabetes mellitus, immuundeficiëntie en bloedziekten kunnen diverse leefgewoonten zoals roken of langdurig zitten de kans op het ontstaan van een anale fistel verhogen. Daarom geven we hier een overzicht van diverse risicofactoren voor het ontstaan van anale fistels, die u in uw dagelijks leven kunt overwegen:
- Een overmatig hoge consumptie van sterk gekruide gerechten, die het gevoelige rectale gebied extra kunnen irriteren.
- Gebrek aan lichaamsbeweging en langdurig zitten, omdat dit leidt tot verminderde doorbloeding en verhoogde druk in het anale gebied.
- Langdurig blijven zitten op het toilet tijdens de stoelgang, wat de druk op het anale kanaal verhoogt.
- Roken en regelmatig alcoholgebruik, die het immuunsysteem verzwakken en de ontstekingsreacties in het lichaam kunnen beïnvloeden.
- Stoornissen in het vetmetabolisme, die kunnen leiden tot vetafzetting in het lichaam en het risico op ontstekingen kunnen verhogen.
- Psychosociale stress kan de immuunfunctie beïnvloeden en daarmee ontstekingen in het lichaam versterken.
- Overgewicht (obesitas) kan de druk in het anorectale gebied verhogen en leiden tot doorbloedingsstoornissen.
- Diabetes (suikerziekte) kan de wondgenezing belemmeren en het risico op infecties verhogen.
- Huidziekten die de huid rond de anus gevoeliger maken en het risico op ontstekingen verhogen.
- Een verhoogde dagelijkse zoutinname, die kan leiden tot uitdroging en daarmee ook de darmgezondheid kan beïnvloeden.
Lees hier ook meer over de behandeling van anale fistels, of ook over de behandeling van anale fistels met zetpillen. Het is ook belangrijk om u te informeren over de voorkoming van anale fistels en over de symptomen van anale fistels.
